Akaryakıt istasyonlarının yüksek işletme giderleri, faiz oranları, kartlı ödemelerdeki komisyonlar ve akaryakıt fiyatlarındaki değişimler nedeniyle finansman açısından zorlandığını belirten Türkoğlu, özellikle POS komisyonlarının bayiler üzerindeki etkisine dikkat çekti. Türkoğlu, akaryakıt istasyonlarının yüksek ciro rakamlarının tek başına işletmelerin gerçek kârlılığını göstermediğini savundu.
“100 liralık akaryakıtta 3 lira komisyon”Türkoğlu’nun önergesinde yer verdiği örneğe göre, litre fiyatı 102 TL olan bir akaryakıt ürününde yüzde 3 POS komisyonu yaklaşık 3,06 TL seviyesine denk geliyor. Günde 10 bin litre satış yapan bir istasyon açısından bu oranın günlük maliyetinin yaklaşık 30 bin 600 TL olduğu hesaplandı.
Bu hesabın personel, elektrik, kira, bakım, sigorta, vergi, SGK ve otomasyon gibi diğer işletme giderlerini kapsamadığını belirten Türkoğlu, akaryakıt bayilerinin satıştan elde ettiği gelirin önemli bir bölümünün çeşitli maliyet kalemleri nedeniyle eridiğini ifade etti.
Türkoğlu, konuyla ilgili değerlendirmesinde, “Bayi sermayeyi koyuyor, ürünü satın alıyor, stok riskini taşıyor, çalışan istihdam ediyor, vergisini ve SGK’sını ödüyor. Satışın parasını tahsil ederken bir de bankaya komisyon ödüyor” ifadelerini kullandı.
Fiyat değişimleri stok riskini artırıyorÖnergede akaryakıt fiyatlarındaki değişimlerin istasyonların işletme sermayesi ihtiyacına etkisi de gündeme getirildi. Türkoğlu, fiyatların yükselmesi halinde aynı miktardaki ürünü yeniden satın alabilmek için bayilerin daha yüksek miktarda sermayeye ihtiyaç duyduğunu, fiyat düşüşlerinde ise stok değerlerinde oluşabilecek kayıpların sektörde tartışma konusu olduğunu belirtti.
Bu kapsamda Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan, akaryakıt istasyonlarının gerçek kârlılığı ile faaliyetlerini sürdürebilmek için ihtiyaç duyduğu işletme sermayesi arasındaki farkın ne düzeyde olduğuna ilişkin veri istendi.
18 maddelik soru önergesiTürkoğlu, Bakanlığa yönelttiği 18 soruda Türkiye genelindeki akaryakıt istasyonu sayısının yanı sıra son beş yıldaki kartlı satış hacminin ve bayilerin POS ile diğer kartlı ödeme maliyetlerinin açıklanmasını talep etti.
Önergede ayrıca 2024, 2025 ve 2026 yıllarındaki ortalama POS komisyon oranları, finansman maliyetleri nedeniyle faaliyetini sonlandıran veya istasyonunu devreden bayi sayısı, sektörün işletme sermayesi ihtiyacı ve akaryakıt fiyatlarındaki değişimlerin stok değerlerine etkisi gibi başlıklar da yer aldı.
Finansman desteği sorusuTürkoğlu, bayilerin finansman yükünün azaltılması için POS komisyonlarına yönelik bir sınırlandırma yapılıp yapılmayacağını da Bakanlığa sordu. Bunun yanında özel işletme sermayesi kredileri, faiz desteği ve KGF benzeri finansman mekanizmalarının oluşturulup oluşturulmayacağı konusunda da bilgi talep etti.
Önergede BDDK, Merkez Bankası, Bankalararası Kart Merkezi ve Rekabet Kurumu ile sektörün finansman sorunlarına yönelik ortak bir düzenleme planlanıp planlanmadığı da gündeme getirildi.
Türkoğlu, akaryakıt bayilerinin yaşadığı finansman sorunlarının yalnızca işletmeler açısından değil, istihdam, vergi gelirleri ve akaryakıt arzının sürdürülebilirliği bakımından da değerlendirilmesi gerektiğini belirterek Bakanlığın sektöre yönelik kapsamlı bir risk analizi ve düzenleme takvimi bulunup bulunmadığını sordu.