Genel İdarede Hayal Kırıklığı

Haber: N. Nuri Yavuz

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, memur kesiminin uzun süredir beklediği 3600 ek gösterge düzenlemesinin kapsamı açıkladı. Tüm memurların ek göstergelerini 600 puan artırma kararı alındığını duyuran Erdoğan, birinci derecedeki tüm memur ve memur emeklilerinin 3600 ek gösterge kapsamına alındığını belirtti. Meclis’e sunulacak taslak ek göstergesi 3600’e çıkmayan memurlarda memnuniyetsizliğe neden oldu. Türkiye Kamu-Sen Bursa İl Temsilcisi ve Türk Büro-Sen Bursa Şube Başkanı İbrahim Bulut ile taslağı ve memurların beklentisini konuştuk.

• Açıklanan 3600 ek gösterge taslağı sizi nasıl etkiliyor?

3600 ek gösterge taslağında ‘Genel İdari Hizmetler’ koluna sadece 600 puan verilmiş. Bu, mağduriyete neden oluyor. Vergi Dairesi Müdürü, Nüfus Müdürü, Valilik Yazı İşleri Müdürü, İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürü, İdare Kurulu Müdürü gibi bu hizmet kolunda yer alan müdürlüklerin ek göstergesi 2200. Buna 600 puan eklendiğinde 2800 olur. Bu da bugünkü değerle çalışırken 181 lira, emekli olduğunda da 141 lira fayda sağlar. Mücadelemiz 141 lira için değil. Bu, 4 bin lira civarında da tazminata katkı sağlar. Ama bu düzenleme, bir tarafın tazminatına 44 bin lira fayda sağlarken onun amiri pozisyonundaki müdür, 4 bin lira alırsa sıkıntı olur.

• Sizin öneriniz ve beklentiniz nedir?

657 Sayılı Kanunu artık modifiye etmeliyiz. EK göstergelerle bu süreç başladı. Ama bu modifiye ek göstergelerle birlikte tazminat yansıma oranlarında da yapılmalı. Türkiye Kamu-Sen, sürecin en başından beri bunu savunuyor. Biz, ‘herkese 800 puan verilsin ama tazminat yansıtma oranları da artırılsın’ demiştik. Ama kanun taslağında böyle bir çalışma yok. Biz, bu tazminat yansıtma oranlarının mutlaka artırılması gerektiğini savunuyoruz. Ki 3600 verilmeyen kesim emekli olduğunda insan onuruna yakışacak seviyede bir maaş alsın. Yani 5 lira alıyorsa emekli olduğunda maaşı 3 liraya düşmesin, 4,5 alsın. Hedef ve amacımız budur. Çünkü çalışırken 3600’ün maaşa katkısı 200 lirayı belki biraz geçebilir ama emekli aylığında bin 300-bin 400 lira, tazminatta da 45-50 bin lira fark demektir.

• Tazminat yansıtma oranları değişmezse ne olur?

Normalde 3600’ü ‘Genel İdari Hizmetler’ kolunda daire başkanları alıyor. Bir daire başkanının tazminat yansıtma oranı yüzde 145. Bu hizmet kolunda memurun emekli aylığı yüzde 60’dan bağlanırken daire başkanının emekli aylığı yüzde 145’ten bağlanıyor ve daha fazla maaş alıyor. Tazminat yansıtma oranları değişmedi.

• Bir eşitlik sorunu mu var?

AK Parti hükümeti, 2008 yılında bir reform yaptı ve BAĞKUR, Emekli Sandığı ve SSK’yı birleştirdi. Buradaki söylem ‘Artık sınıflar arası ayrımı kaldırıyoruz. Herkes eşit olacak’ idi. Bu oldu mu? Olmadı. Örneğin bir işçi, primleri SSK’ya yatıyor ve emekli olduğunda memurun iki katı aylık bağlanıyor. Tazminatını hiç söylemiyorum. Bugün, kurumsal bir firmada çalışan orta düzey işçinin emekli aylığı 9-10 bin lira civarındadır. Kamuda bırakın memuru kaç bürokrat emekli olduğunda böyle bir maaş alıyor?

• Neden böyle bir fark oluşuyor?

İşçinin cebine giren paranın tamamı ve hatta fazla mesai dahi prime esas kazanca tabidir. Memurda böyle değil. Diyelim bir memurun cebine 10 bin lira giriyor ama prime esas kazancı 3 bin lira. 7 bin lira nerede? Kayıt dışı. Ve bu emekliliğe yansımıyor. SGK, ‘kayıt dışıyla mücadele’ diyor ama kamuda kayıt dışı var. 3600, kıdem, kademe, yıl, hizmet gibi hesaplarla çalışırken alınan bu 7 bin lira, emekliliğe hiç etki etmiyor. Sorun buradan kaynaklanıyor. Memur, tamamı vergilendirilmiş ve emekli sandığı primine tabi tutulmuş bir maaş almalı ki emekli olduğunda da çalışırken aldığı maaşa yakın bir aylık alabilsin.

• Genel İdari Hizmetler sınıfındaki memurlar ne diyor?

Kamuda idare kısmının 3600’ün dışında tutulması, büyük bir hayal kırıklığı oluşturdu. Telefonlarımız susmuyor. Sayın Cumhurbaşkanı’nın açıklama yaptığı günden bugüne herkes, ‘biz niye yokuz?’ diye soruyor. Haklılar. Kıstas 4 yıllık fakülte mezuniyeti ise Genel İdari Hizmetler sınıfında 4 yıllık mezunu olmayan bir elin parmakları kadardır. Mesela Maliye, teşkilatını uzmanlarla idare ettiriyor, bu insanlar gelir uzmanı ama 3600 alamayacak. Defterdarlığa bakıyoruz, en son sınavla bin 500 kişi defterdarlık uzmanı oldu ama 3600 alamayacak. İdareci kısmına geçelim; bir müdür kaç sınavdan geçiyor ve fakülte mezunu ama 3600 alamayacak. Bu, haliyle bir kırgınlık oluşturdu. Aslında 3600’ün altında kalan herkeste bir hayal kırıklığı oluştu.

3600 ek gösterge, maaş hesaplamasında emekli aylığı ve tazminat açısından bir semboldür. Ama Genel İdari Hizmetler sınıfında bir memnuniyetsizlik var. Polis, bekçi, imam, hemşire, öğretmen, 3600 aldı. Ama herkes bu mesleklerde olacak diye bir zorunluluk yok. Örneğin ben de 4 yıllık fakülte mezunuyum ve yüksek lisans yapmış bir idareciyim, bana ‘sana 600 puan veririm, 2800 olursun’ deniyor. Herkese 3600 vermek çok mu zor? Büro hizmet kolunda toplam 290 bin memur var diyelim. Bunun tamamı 3600 alamayacaktı. Alsa ne olurdu? Şimdi bu düzenleme çalışma barışını bozmayacak mı?

• Sözleşmeliler için nasıl bir durum var?

Sözleşmeliler de alamıyor. Onlar görevde yükselme sınavına bile giremiyor. Öte yandan taşerondan geçen işçilerin maaşı da memurları geçti. Yetkili konfederasyon ‘biz de 4d’li olmak istiyoruz’ diye dilekçe dağıtıyormuş. Biz buna sadece gülüyoruz. Biz, ‘3600 herkese verilsin’ derken malum konfederasyonun genel başkanı, ‘herkese verilemez’ diyordu. Kanun taslağı ortaya çıkınca da aynı kişi ‘beklentileri karşılamıştır’ dedi. Fakat aynı konfederasyona bağlı büro hizmet kolu sendikası genel başkanı ise ‘beklentileri karşılamamıştır’ dedi. Onlara sormak gerek karşıladı mı? Karşılamadı mı? Önce kendi içlerinde anlaşmaları gerekiyor.  

• Sizin bu sürece ilişkin öngörünüz ve yol haritanız nedir?

Sayın Cumhurbaşkanı, 3600 taslağının 1 Ocak 2023 tarihi itibarıyla yürürlüğe gireceğini söyledi. Önümüzde 6 aylık bir süre var. Taslak Meclis’e gelecek. Meclis’te görüşülürken komisyon kurulacak. Orada sivil toplum kuruluşları ve sendikalar olarak bir gözlemci bulundurma imkânımız olur. Meclis’te grubu olan partilere bu talepler iletilir. Türkiye Kamu-Sen olarak bununla alakalı bir çalışmamız var.

Türkiye Kamu-Sen ve Türk Büro-Sen olarak 3600’de alakalı eksikliğin giderilmesi adına önümüzdeki 6 aylık dönemde yani kanun taslağının Meclis'te tartışılacağı süreçte 3600'ün altında kalan tüm kadrolarla alakalı elimizden gelen gayretin fazlasını göstereceğiz. Tüm arkadaşların, 3600 ek göstergeden faydalanması adına dün olduğu gibi bugün de aynı azimle bu mücadeleyi sürdüreceğiz. Arkadaşlarımız bu konular müsterih olsun.

Evet, alanda bir kafa karışıklığı ve bilgi kirliliği var. Ama bu bir taşlık ve henüz uygulaması yok. Türkiye Kamu-Sen olarak bu taslak Meclis’te tartışılırken oluşturulacak komisyonlarda işin gereğini ve detaylarını, gerek milletvekillerine gerek bakan ve yardımcılarına gerekirse Sayın Cumhurbaşkanına anlatacağız. Katıldığımız tüm programlarda, sosyal medyada dile getireceğiz. Gerekirse alanlara ineceğiz. Ve olması gerektiği şekilde Meclis’ten çıkmasını sağlayacağız.

• Son olarak ilk 6 ayın sonuna geldik. Temmuzda enflasyon farkı belli olacak. Bize memurun durumunu özetler misiniz?

Memurun ekonomik tablosu hazin… Türkiye Kamu Sen olarak toplu sözleşme masalarında ve öncesinde hep şunu söyledik; ‘oransal zam hiçbir zaman çözüm değildir. ‘Oransal zam’ denilen zam, aslında sıfır zamdır. Oransal zamma refah payını eklemediğiniz sürece memur her zaman enflasyona ezilmeye mahkûmdur.’ Ama ne hikmetse yetkili konfederasyonla bu işi çözemedik. Bugün gelinen noktada refah payının, yükselen enflasyon karşısında ne kadar değerli ve önemli olduğunu bir kez daha gördük.

Eğer toplu sözleşmelerde oransal zam artı enflasyon farkına ilaveten refah payını almış olsaydık, yükselen enflasyona ve hayat şartlarına rağmen en azından sabit gelirliler, yani kamu çalışanları bu yükselen rakamlara direnebilirdi.

Bugün, rakamlar yükselmeye devam ederken kredi kartları ve banka kredileriyle borçlanarak günü geçirmeye çalışıyoruz.  6 ay bitiyor, 7’nci ayın ortasında enflasyon açıklanıyor. Ve bize farkını veriyorlar. Aslında 7’nci ayın ortasında devlet bize olan borcunu ödüyor. Elektrik, doğal gaz, akaryakıt ile market ve pazarda her şeye zam geliyor. Üstüne basa basa söylüyoruz; refah payı mutlaka olmalı. Seyyanen zamma ihtiyaç var. Yani bu iş enflasyon farkıyla, yüzde 3-5 ile olacak işler değil. Memur artık memleketine de gidemiyor.

DÜZENLEME NE GETİRİYOR?

Düzenleme 5,3 milyon memur ve memur emeklisini kapsıyor. Düzenlemeyle birlikte artık ek gösterge sistemi, memurların kadro unvanı/derecesi, hizmet sınıfı, görevin önemi, sorumluluk düzeyi, hiyerarşik konumu ve eğitim durumu esas alınarak belirlenecek. Ek gösterge, 2008 öncesi göreve başlayan memurların emekli ikramiyesi ile emekli aylıklarını, 2008 sonrası göreve başlayanların ise sadece emekli ikramiyelerini esaslı olarak etkileyecek. Düzenlemeyle, birinci derece memur olmak kaydıyla tüm öğretmenlerin, 2 yıl ve üzeri yükseköğrenim mezunu polislerin, alan sınırlaması olmaksızın 4 yıllık yükseköğrenim mezunu sağlık çalışanları ile din görevlilerinin ek göstergeleri 3600'e yükseltilecek. Bu meslek gruplarının yanı sıra avukat, il müdürü, ilçe müftüsü, bekçi, uzman erbaş/jandarma, matematikçi, istatistikçi gibi 3000 ek göstergeli tüm kamu görevlilerinin ve yüksek yargıdaki müdürlerin ek göstergeleri de 3600'e çıkarılacak. Daha önce ek göstergeden yararlanmayan yardımcı hizmetler sınıfı da ek göstergeden faydalandırılarak tüm memurlara ilave 600 puan verilecek. Kamudaki fonksiyonel hiyerarşinin bozulmamasını temin etmek amacıyla genel müdür yardımcılarının ek göstergeleri 3600'den 4400'e, il müdür yardımcısı, şube müdürü ve ilçe müdürü gibi yöneticilerinin ek göstergeleri de 2200'den 3000'e yükseltilecek. Kamu bürokrasisindeki hiyerarşi ve adalet gözetilerek ek gösterge sisteminde yeni bir dönem başlayacak ve kamu görevlilerinin emekli aylıkları ile ikramiyeleri esaslı bir şekilde artacak.

ÜCRETLERE ETKİSİ

Ek göstergesi 3600'e çıkan ve 30 yıllık hizmeti olan bir memurun emekli aylığı 1234-1391 lira, emekli ikramiyesi ise 44 bin 500-50 bin 150 lira arasında artacak. Birinci derece ve 3000 ek göstergeli öğretmenin, sağlık çalışanının ve din görevlisinin emekli aylığı 5 bin 627 liradan 6 bin 861 liraya, emekli ikramiyesi ise 202 bin 909 liradan 247 bin 408 liraya yükselecek. Böylece söz konusu kamu görevlilerinin emekli aylıkları ile ikramiyeleri yüzde 22 artacak. Polisler de yüzde 22'lik artıştan yararlanacak ve emekli aylıkları 5 bin 727 liradan 6 bin 961 liraya, emekli ikramiyeleri ise 202 bin 909 liradan 247 bin 408 liraya ulaşacak. 2200 ek göstergeli, 4 yıllık yükseköğrenim mezunu hemşire ve din görevlileri ise yüzde 25 artışla emekli aylıklarında 1391 lira, emekli ikramiyelerinde 50 bin 150 lira ilave ödeme alacak. Ek gösterge artışlarına bağlı olarak emekli aylıklarında oluşan artışlar, emekli devlet memurlarının aylıklarına da yansıyacak. Ek gösterge artışına bağlı olarak yükselecek emekli aylığı ve emekli ikramiyesi tutarları, yürürlükteki katsayılara göre hesaplandı. Emekli aylığı ve ikramiyeleri, gelecek ay ve 2023'ün ocak ayında memur maaşlarına yapılacak zamla daha da artacak.