Yüzyıllık tarif Hamamlıkızık’tan Bursa Gastronomi Festivali’ne taşındı

HABER: Zeynep Sude YAVUZ

Bursa’nın köklü lezzetlerini buluşturan 5. Bursa Uluslararası Gastronomi Festivali, Merinos Parkı’nda kapılarını ziyaretçilere açtı. Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından, Bursa Kültür, Turizm ve Tanıtma Birliği’nin katkılarıyla düzenlenen festivalde yerel üreticiler de stantlarıyla yerini aldı. Festivalin dikkat çeken katılımcıları arasında ise Hamamlıkızık’ın kadınları tarafından kurulan Hamamlıkızık Kadınları Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi bulunuyor.

Uludağ’ın eteklerinde yer alan Yıldırım ilçesine bağlı Hamamlıkızık Mahallesi’nde yaşayan kadınların bir araya gelerek oluşturduğu kooperatif, mahallede üretilen yöresel ürünleri hem yaşatıyor hem de doğrudan tüketiciyle buluşturuyor. Festival kapsamında açtıkları stantta ürettikleri ürünleri ziyaretçilerin beğenisine sunan kadınlar, kendi mutfak kültürlerini Bursa Gastronomi Festivali’ne taşıdı.

“Kendi tarlamızda yetiştirdiğimiz ürünleri getiriyoruz”

Kooperatif Başkanı Elif Başaran, Hamamlıkızık’ın yüzyıllardır devam eden lezzetlerini festivale taşımaktan duydukları mutluluğu anlattı. Başaran, stantta yer alan ürünlerin önemli bölümünün kadınların kendi emekleriyle hazırlandığını belirterek, “Kendi el emeğimizle, kendi tarlamızda, verimli topraklarımızda yetiştirdiğimiz mahsullerden yaptığımız reçellerimiz, salçalarımız, eriştemiz, tarhanamız, turşularımız var. Armut kurabiyemiz, mafiş tatlımız, otutturma tatlımız, yumurta dolmamız, ekşi mayalı köy ekmeğimiz, Bursa’nın coğrafi işaretli cevizli lokumumuz ve gözleme seçeneklerimiz bulunuyor” dedi.

Kooperatifin yalnızca festival dönemlerinde değil, yıl boyunca üretim yaptığını aktaran Başaran, Hamamlıkızık kadınlarının hazırladığı kahvaltı, gözleme ve çorbaların ziyaretçilere sunulduğunu söyledi. Kooperatifin Hamamlıkızık Köyü Korusu Piknik Alanı’ndaki su dolum yerinde hizmet verdiğini belirten Başaran, kadınların haftanın yedi günü çalıştığını ifade etti.

108 kadın bir araya geldi

Hamamlıkızık Tarımsal Kalkınma Kooperatifinin desteğiyle bir araya gelen kadınlar, 2023 yılında Hamamlıkızık Kadınları Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifini kurdu. Kooperatif bünyesinde toplam 108 kadın bulunurken, aktif olarak çalışan kadınların sayısı ise 20 olarak ifade edildi.

Kooperatifin kuruluş hikâyesinin başka bir kooperatifin önerisiyle başladığını anlatan Başaran, “Kooperatifi kurma fikri köyümüzün diğer kooperatifi olan Tarımsal Kalkınma Kooperatifinin bize sunduğu bir teklifti. Böyle bir şey düşündüklerini söylediler. Biz de bu fırsatı kaçıramazdık. ‘Evet, biz de varız’ dedik. 2023 yılının ağustos ayında kuruldu” diye konuştu.

Kadınların bir araya gelerek hem üretim yaptığını hem de sosyal bir ortam oluşturduğunu belirten Başaran, kooperatifin kuruluşundan bu yana geçen sürede önemli bir yol katettiklerini söyledi.

Hamamlıkızık’ın yıllardır yaşattığı lezzet: Nebi Dede Çorbası

Kooperatifin festival standında yer alan ürünler arasında Nebi Dede Çorbası ise ayrı bir yere sahip. Hamamlıkızık’ta çocukluklarından bu yana bilinen çorba, kadınlar tarafından bugün de hazırlanarak yaşatılıyor. Çorba, yalnızca yöresel bir yemek olarak değil, mahallede geçmişten bugüne aktarılan bir gelenek olarak görülüyor.

Kooperatif Başkanı Elif Başaran, Nebi Dede Çorbası’nın Hamamlıkızık için özel bir anlam taşıdığını belirterek çorbanın geçmişte yılda bir kez hazırlandığını anlattı. Köydeki bütün hanelerden çorbanın yapımında kullanılacak malzemelerin toplandığını söyleyen Başaran, daha sonra bu malzemelerle köy meydanında büyük kazanlarda çorba pişirildiğini ifade etti.

Çorbanın yapımının Nebi Dede’den kalan usulle sürdürüldüğünü belirten Başaran, yörede anlatılanlara göre çorbanın köyün bereketi ve insanların kazadan, beladan korunması amacıyla yapıldığını söyledi. Başaran, “Çocukluğumuzdan beri Nebi Dede Çorbası bizim için çok güzel, çok özel bir çorba. Yılda bir kez malzemesini bütün hanelerden toplar, köy meydanında kazanlarda yapardık” dedi.

Başaran, çorbanın geçmişine ilişkin anlatılanların yörede nesilden nesile aktarıldığını belirtti. Nebi Dede’nin yaşadığı dönemde hazırladığı çorbanın, onun vefatından sonra da Hamamlıkızık halkı tarafından unutulmadığını ifade eden Başaran, köyün zaman içinde yaşadığı değişimlere rağmen bu geleneğin yeniden devam ettirildiğini anlattı.

Nebi Dede’nin Emir Sultan Hazretleri ile ilişkilendirilen hikâyesine de değinen Başaran, yörede anlatılanlara göre Emir Sultan Hazretleri’nin “mumun nerede sönerse orada kalacaksın” şeklindeki sözü üzerine Nebi Dede’nin Hamamlıkızık’ta kaldığının anlatıldığını söyledi. Başaran, bu anlatıların yöre halkının hafızasında önemli bir yer tuttuğunu belirtti.

Çorbanın geçmişte özellikle kestane hasadı döneminde köyün geçim kaynağı olan üretimin bereketli geçmesi için yapıldığı anlatılıyor. Başaran, “Nebi Dede’nin yapma amacı da buydu. Yüzyıllar öncesinde Hamamlıkızık’ın geçim kaynağı olan kestane hasadının verimli olması, işçinin ve çiftçinin kazadan beladan korunması ve köyün bereketi için yapılan bir çorbaydı” ifadelerini kullandı.

Bugün kooperatifte her gün yapılıyor

Yıllar boyunca özel bir gelenek olarak sürdürülen Nebi Dede Çorbası, bugün kooperatifin mutfağında her gün hazırlanıyor. Böylece geçmişte yılda bir kez köy meydanında yapılan çorba, kadınların emeğiyle günlük üretimin bir parçası haline geliyor.

Başaran, kooperatifin kurulmasının ardından Nebi Dede Çorbası’nı daha fazla kişiye tanıtmak için çalıştıklarını belirterek, çorbanın kendileri için de önemli bir ürün haline geldiğini söyledi.

“Kooperatifi kurduktan sonra Nebi Dede’yi bir nevi marka haline getirdik. Daha çok araştırmaya başladık. Duyduklarımız karşısında hem şaşırdık hem de memnun olduk. Nebi Dede Çorbası gerçekten bize de çok bereket oldu” diyen Başaran, çorbayı merak eden herkesi kooperatiflerine davet etti.

“Biz bir şeye hazırlanacaksak ya tam hazırlanırız ya hiç gitmeyiz”

Bu yıl üçüncü kez Gastronomi Festivali’ne katılan Hamamlıkızık kadınları için festivalin ayrı bir anlamı bulunuyor. Kooperatifin henüz yeni kurulduğu 2023 yılında ilk kez festivale katıldıklarını anlatan Başaran, o dönem henüz kendilerine ait bir kooperatif binasının bulunmadığını söyledi.

Başaran, ilk festival deneyimlerini şu sözlerle anlattı:

“2023 yılında kurulduğumuzda henüz kooperatif binamız yoktu. Köy meydanında hazırlıklara başlamıştık. O sırada Büyükşehir Belediyesinden festivalle ilgili haber geldi. Biz de hazırlanmaya başladık. Hamamlıkızıklı olan herkes bilir; biz bir şeye hazırlanacaksak ya tam hazırlanırız ya hiç gitmeyiz.”

İlk festivalden elde ettikleri gelirin kooperatifin gelişimine önemli katkı sağladığını belirten Başaran, festival sayesinde güçlenerek kendi kooperatif binalarında hizmet vermeye başladıklarını ifade etti.

Kadın emeği festivalde

Gastronomi Festivali’nin kendileri açısından yalnızca ürün satışı yapılan bir organizasyon olmadığını söyleyen Başaran, festival sayesinde Hamamlıkızık’ın geleneksel ürünlerini daha geniş bir kitleye tanıtma fırsatı bulduklarını belirtti.

Başaran, festivalin ilk gününün hava koşulları nedeniyle daha sakin geçtiğini ancak özellikle kooperatiflerin yer aldığı bölümde ilginin devam ettiğini söyledi. Hafta sonunun daha hareketli geçmesini beklediklerini dile getiren Başaran, ziyaretçileri stantlarına davet etti.

Hamamlıkızık kadınlarının standında armut kurabiye, otutturma tatlısı, mafiş tatlısı, yumurta dolması, Nebi Dede Çorbası, ekşi mayalı köy ekmeği ve cevizli lokum gibi yöresel ürünler ziyaretçilerle buluşuyor.