TÜİK verileri sonrası Bursa’dan dikkat çeken mesaj: “Ruhsatlardaki düşüşü iyi okumalıyız”

TÜİK verilerine göre 2026’nın ikinci çeyreğinde, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yapı ruhsatı verilen bina sayısı yüzde 2,0 azalırken daire sayısında yüzde 9,5, toplam yüzölçümünde ise yüzde 7,4 düşüş yaşandı.

Buna karşılık yapı kullanma izin belgesi verilen bina sayısı yüzde 13,7 arttı. Aynı dönemde iskan verilen daire sayısı yüzde 10,7, toplam yüzölçümü ise yüzde 5,8 yükseldi.

Verileri değerlendiren İMSİAD ve İMSİFED Başkanı Şeref Demir, rakamların sektörün mevcut projeleri tamamlama konusunda hareketliliğini koruduğunu ancak yeni yatırımlarda daha temkinli bir döneme girildiğini gösterdiğini söyledi.

Demir, yapı kullanma izinlerindeki artışın daha önce ruhsatlandırılmış projelerin tamamlanma sürecine işaret ettiğini belirterek, asıl dikkat edilmesi gereken göstergenin yeni yapı ruhsatları olduğunu vurguladı.

“Bugünün iskan verileri geçmişte alınan yatırım kararlarının sonucu. Ancak bugün verilen ruhsatlar, yarının üretim kapasitesini belirliyor” diyen Demir, ruhsatlardaki gerilemenin sektör açısından yakından takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

Maliyet ve finansman baskısı yatırımları yavaşlatıyor

İnşaat sektöründeki yeni proje kararlarının yalnızca konut talebiyle belirlenmediğine dikkat çeken Demir, yüksek maliyetler, finansmana erişimdeki zorluklar ve arsa fiyatlarının yatırımcı üzerindeki baskıyı artırdığını söyledi.

TÜİK'in haziran ayı verilerinde inşaat maliyet endeksinin yıllık bazda yüzde 28,66 arttığını hatırlatan Demir, bina inşaatı maliyetlerindeki yıllık yükselişin yüzde 28,54, işçilik maliyetlerindeki artışın ise yüzde 30,25 seviyesinde gerçekleştiğine dikkat çekti.

Demir, yüksek maliyetlerin yanı sıra finansman koşulları ve konut fiyatları ile vatandaşların satın alma gücü arasındaki farkın da yeni yatırımların önünde engel oluşturduğunu belirtti.

Sektör temsilcisi, yatırımcıların yeni projeye başlamadan önce artık çok daha fazla hesap yapmak zorunda kaldığını ifade ederek, üretim maliyetlerinin azaltılması ve finansmana erişimin kolaylaştırılmasının önemine vurgu yaptı.

Ruhsatlardaki düşüş kentsel dönüşümü de etkileyebilir

Bursa gibi nüfusu büyüyen ve deprem riski nedeniyle kentsel dönüşüm ihtiyacı bulunan kentlerde yapı ruhsatlarındaki gerilemenin daha geniş sonuçlar doğurabileceğini belirten Demir, konunun yalnızca inşaat sektörü açısından değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Türkiye'nin bir yandan yeni konut ihtiyacını karşılamak, diğer yandan mevcut yapı stokunu yenilemek zorunda olduğunu belirten Demir, yeni üretimde yaşanacak yavaşlamanın kentsel dönüşüm çalışmalarının hızını da olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Demir; kentsel dönüşüm için yeni finansman modellerinin geliştirilmesi, uygun maliyetli konut üretiminin desteklenmesi ve arsa arzının artırılması gerektiğini ifade etti.

“İskan artışını yeni üretim olarak değerlendirmemeliyiz”

Yapı kullanma izin belgelerindeki yükselişin olumlu bir gelişme olduğunu belirten Demir, bu verinin yeni üretimdeki tabloyla karıştırılmaması gerektiğini söyledi.

İskan belgelerindeki artışın geçmişte ruhsatı alınmış projelerin tamamlanmasıyla bağlantılı olduğunu belirten Demir, “Asıl bakmamız gereken yeni ruhsatların seyri. Bugün ruhsatı alınmayan bir proje, gelecekte tamamlanacak yeni yapı stoğunun da oluşmaması anlamına geliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre de ikinci çeyrekte yapı ruhsatı verilen toplam yüzölçümün bir önceki çeyreğe göre yüzde 2,1 gerilediğini belirten Demir, aynı dönemde yapı kullanma izin belgesi verilen toplam yüzölçümün yüzde 2,8 arttığını aktardı.

Sektör için ortak politika çağrısı

İnşaat sektörünün çok sayıda alt sektörü doğrudan etkilediğini ve istihdam açısından önemli bir ekonomik çarpan oluşturduğunu belirten Şeref Demir, üretimin sürdürülebilir hale getirilmesi için kapsamlı bir politika setine ihtiyaç olduğunu söyledi.

Demir; finansman maliyetlerinin düşürülmesi, arsa arzının artırılması, ruhsat ve proje süreçlerinin hızlandırılması, kentsel dönüşüm finansmanının güçlendirilmesi ve konut alıcılarının finansmana erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini dile getirdi.

TÜİK verilerinin sektördeki mevcut tabloyu net biçimde ortaya koyduğunu belirten Demir, mevcut projelerin tamamlanmasında hareketlilik bulunmasına rağmen yeni proje üretiminde aynı ivmenin yakalanamadığını söyledi.

Demir, gerekli adımların zamanında atılmaması halinde bu durumun ilerleyen dönemde konut arzına, fiyatlara ve kentsel dönüşüm çalışmalarına yansıyabileceği uyarısında bulunarak, Türkiye ve Bursa'nın gelecekteki konut ihtiyacını karşılayacak güçlü ve sürdürülebilir bir üretim kapasitesinin korunması gerektiğini vurguladı.