Günümüz ekonomik koşullarında ikinci el araç piyasası oldukça hareketli bir seyir izlerken, araç alım satımları sonrasında ortaya çıkan gizli hasarlar, teknik arızalar ve hukuki engeller adliyelerin en yoğun uyuşmazlık konularından biri haline gelmiştir. Kilometresi düşürülmüş, geçmişte ticari taksi olarak çalıştırılmış, şasi numarası değiştirilmiş (change) veya ağır hasar/pert kaydı gizlenerek satılmış araçlar alıcıları ciddi mağduriyetlerle karşı karşıya bırakmaktadır. Peki, ikinci el araç satın alan bir kişi sonradan ortaya çıkan bu tür gizli kusurlar karşısında hangi haklara sahiptir ve hukuk sistemi alıcıyı nasıl korumaktadır?

Satıcının Kusursuz Sorumluluğu: "Haberim Yoktu" Savunması Geçersizdir

 Hukukumuzda satıcının ayıba karşı tekeffül borcu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında sıkı kurallara bağlanmıştır. Kanun gereğince satıcı; bildirdiği niteliklerin araçta bulunmamasından sorumlu olduğu gibi, aracın değerini veya kullanım amacını önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ve ekonomik ayıplardan da sorumludur.

En kritik kural ise satıcının bu ayıpların varlığını bilmese dahi sorumlu tutulmasıdır. Nitekim yerleşik yargı içtihatlarında da satıcının "arızadan veya hasardan haberim yoktu" şeklindeki savunmalarının tekeffül sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı açıkça vurgulanmaktadır.

Yargı Kararlarında Gizli Ayıp Nelerdir?

Olağan ve yüzeysel bir gözden geçirmeyle anlaşılamayan, ancak yetkili servis kontrolü, özel cihazlarla ölçüm veya bir süre kullanım neticesinde fark edilen hasarlar "gizli ayıp" sayılmaktadır. Yargı kararlarında öne çıkan temel gizli ayıp örnekleri şunlardır:

Kilometre Sayacının Düşürülmesi ve Ticari Geçmiş: Aracın kilometresinin orijinal olmadığının veya geçmişte taksi/şirket filosu olarak kullanıldığının sonradan anlaşılması gizli ayıp teşkil eder.

Şasi Değişikliği (Change Araç) ve Hukuki Ayıp: Başka bir aracın şasi veya elektronik beyin parçalarının monte edilmesi hukuki ayıp oluşturur; alıcı bu durumda araç bedelini ve mahrum kaldığı dönemin vergilerini talep edebilir.

Motor Değişimi, Kupa Değişimi ve Ağır Hasar: Satış esnasında gizlenen komple motor değişiklikleri, kupa değişimleri veya pert kayıtları alıcı açısından doğrudan tekeffül hakkı doğurur.

Lokal Boya ve Turbo/Mekanik Arızalar: Nakliye veya kaza sonrası boyanan parçalar ve teslim anında anlaşılamayan turbo gibi ağır mekanik hasarlar da değer kaybına yol açtığından gizli ayıp kapsamında korunur.

Muayene Külfeti ve TRAMER Araştırma Zorunluluğu

 Normal şartlarda alıcı, devraldığı aracı işlerin olağan akışına göre gözden geçirmek ve olağan bir muayeneyle anlaşılamayan gizli bir kusur ortaya çıktığında bunu derhal satıcıya bildirmek zorundadır.

Ancak yargı içtihatları alıcının aleyhine katı bir yükümlülük getirmemektedir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin emsal kararında belirtildiği üzere; alıcının satış öncesinde Trafik Şube kayıtlarını, sigorta kayıtlarını veya SMS yoluyla TRAMER kayıtlarını araştırma zorunluluğu bulunmamaktadır. Satıcı, alıcıyı aracın geçmiş hasarları konusunda açıkça bilgilendirdiğini ispat etmekle yükümlüdür.

Dahası, satıcının ağır kusurlu olduğu, arızayı bilerek gizlediği veya satıcılığı meslek edindiği hallerde;