Bulaşma

Durmadan ekranlarda seyrederken gözümüz yaşamayı unutup ekranlara gömülüp öldük hepimiz.

Bugünün işi değil tabi bu, olayın geçmişi çok eski. Su birikintisindeki görüntüsüne âşık olan narsist genç avcı ile başlıyor iş. Eski Yunan mitolojisine göre bu arkadaş da bizim buralardan, İzmir Karaburun’dan. Sonra su birikintileri yetmediği için aynaları buluyor insan. Ardından sinema ve televizyon ekranları, derken telefonlar ekranlı oluyor. Durmadan birilerini, bir yerleri, bir şeyleri seyretmenin yanında, insanın kendi görüntüsünü seyretmesi de bu işe karışmış ve olay korkunç bir bağımlılığa dönüşmüş durumda. Hiç lafı unutmadan önce satırı kendime vurayım, ben bir ekran bağımlısıyım.

Yakında Çin, bilgisayar oyunlarına “ruh afyonu” deyip, bunları oynamayı hafta sonu ve tatil günleri içinde belirli sürelerle sınırladı. Aslında sorun Çin ile sınırlı değil. Dünyada bir bilgisayar oyunu oynama bağımlılığı olduğu bilinen bir gerçek; insanın büyüğü, küçüğü bayılıyor ekranın içine düşmeye. Sanal gerçeklik de bunu yaptı yapıyor zaten. Ömrümüz varsa, ekrandan öbür tarafa geçip aynı oyun bağımlıları gibi bu tarafa itibar etmeyenlere de bir ad verildiğini göreceğiz herhalde. “Sanalcan” fena olmaz mesela…

Genelde sabahları erken kalkarım. Kahvaltıdan önce yoldan geleni geçeni yaz boyu balkondan seyrede seyrede, kimlerin yolun hangi tarafından ve saat kaç gibi geçeceklerini öğrenmeye başladım. Şişman sırt çantalı kız oldukça dakik, buna karşılık yolun karşı tarafından geçen genç, daha geniş bir zaman aralığında yoldan geçiyor. Emekli bir istatistik hocasının saçmalıkları da böyle oluyor işte. Ancak yolun kralı başka biri. Her gün, sürekli cep telefonuna bakarak geçen ve “tökezleyerek düşme sigortası” yaptırması şart olan genç, inanılır gibi değil ama şu ana kadar önüne bakmadan ve telefonu iyice gözlerine soktuğu halde düşmeden, sokaktan geçme rekorunu kırıyor.

Ben bu arkadaşın beyninde, ekran içine girme düşüncesi olduğuna inanıyorum. Tipik bir sanalcan kendisi…

“Reelden sanala geçmemi bile sağlamayan bir telefonu neyleyim ben?” diye bile sorabilir bu arkadaş.

Dünyada Internet bağlantısı kopanlar arasında öldüğünü sananlar var. İzleyen fotoğraftaki arkadaşın adı ise Paul Miller. Özelliği, bir yıl hiç Internet kullanmadan yaşaması. Birilerinden sanalın içinde çok miktarda gerçeğin, gerçeğin içinde de çok miktarda sanalın olduğunu öğrenmiş.

Ah hepimiz bu telefona öyle bir bulaştık ki…

İleride tarihçiler bunu, TÖ (Telefondan Önce) ve TF (Telefondan Sonra) olarak ayırırlarsa hiç şaşmam.

Telefona bakarak yürüyenler için ayrı yollar bile yapıldı…

Sanki dünyadaki tüm insanlar, telefon ekranının içine tıkıştırıldı.

Ve hepimiz, bu satırların yazarı da dahil olmak üzere, sanki dünyada telefondan başka bir şey yokmuş gibi yaşamaya başladık. Az önce anlattığım genç gibi hepimiz uyurgezer modunda yollarda elimizdeki cep telefonuna bakarak yürüyoruz.

Nereden aklıma geldiyse…

Cep telefonunun veya tabletin ekranını yeni bir sayfaya kaydırmamızı anlatan bir fiil olup olmadığını araştırdım. Bildiğim kadarıyla Türkçede yok ama İngilizcede “swipe” diye bir sözcük var. Aslında bu sözcük genel anlamda “tokatlamak, kuvvetle vurmak, araklamak” anlamına geliyor.

Ancak…

Başka bir kaynağa (https://www.macmillandictionary.com/buzzword/entries/swipe.html) bakınca iş değişiyor. O kaynağa göre ise bu sözcük, “yeni bir sayfaya geçmek, seçim yapmak vb. için parmağınızı bir tabletin veya akıllı telefonun dokunmatik ekranı üzerinde hareket ettirmek” anlamına geliyor.

Türkçesi, “ekran kaydırma”, “dokun-kaydır yapma”.

Ben “ekran kaydırma” fiili yerine, “yüzümüze gözümüze bulaştırma”yı önereceğim ya neyse…

Ama bizde buna uygun bir fiil yok herhalde, çünkü her zaman teknoloji önde biz arkada gidiyoruz.

Gençlere sorsak, kolayı var deyip, aşağıdakilerin o anlama geldiğini söyleyebilirler: :) := :D :( :-

Bilgisayar yazılımcılarına bu sözcüğü komut olarak nasıl anlatabiliriz diye hiç sormayayım isterseniz, çünkü iş daha da karışacak…

Bu satırları okuyan yaşı geçkin biri de çok haklı olarak bana, “Ne lan bunlar, sen önce telefonda bana bilmem neyi istiyorsan biri, bilmem neyi istiyorsan ikiyi tuşla diyen o kızla nasıl başa çıkacağımı öğret, gerisi kolay” derse ne yaparım?

Hiç sesimi çıkarmam, utanır önüme bakarım…

Önümde telefon ekranı yokmuş gibi yaparım.

Bilirim yüz yıllar sonra dünyaya gelecek olan uzaylılar, şunları not alacaklar:

“Yıldız tozundan yapılmış, sonra ekran tozuna dönüşmüşler. Hemen hepsi 15 dakika ünlü olmuş bunlar…”