banner78

banner71

banner69

17.11.2026, 12:30

Hisseli Tapularda Neler Oluyor? Önalım Hakkında Büyük Düğüm ve 6 Ağustos 2027 Krizi

Gayrimenkul sahiplerini, miras kalan tarlasını veya dairesini satmak ya da korumak isteyen yüz binlerce vatandaşı doğrudan ilgilendiren yasal önalım (halk arasındaki adıyla şuf'a) hakkı konusunda son aylarda baş döndürücü gelişmeler yaşanıyor. Tapuda hisseli yeri olan herkesin kafası karışık: "Hissedarımdan habersiz yer satılırsa ne olur?", "Mahkeme eski tapu fiyatını mı yoksa bugünkü piyasa değerini mi esas alır?", "Anayasa Mahkemesi neye karar verdi, şimdi davalar nasıl sonuçlanacak?"

Gelin, bu karmaşık hukuki süreci mahkeme koridorlarının ağır dilinden çıkarıp herkesin anlayacağı bir dille, adım adım masaya yatıralım.

1. Önalım (Şuf'a) Hakkı Nedir? Neden Var?

Bir taşınmaza birden fazla kişi hisseyle malikse (örneğin anne-babadan kalan bir arsa ya da ortak alınan bir bina) Türk Medeni Kanunu, paydaşlara özel bir koruma sağlar. Paydaşlardan biri kendi hissesini dışarıdan yabancı bir üçüncü kişiye satarsa, diğer paydaşlar kanunun kendilerine tanıdığı bu hakla mahkemeye başvurup: "O hisseyi yabancıya değil, bana devredin; bedeli neyse ben ödeyeceğim." diyebilir. Bu hakkın amacı çok basittir: Ortak mülkiyete tanınmayan kişilerin girmesini önlemek, aile veya ortaklar arasındaki huzuru korumak ve mümkünse mülkiyeti tek bir elde toplamaktır.

2. Eski Dert: Tapudaki Düşük Bedel Tuzağı ve Enflasyon

Yıllarca uygulanan eski sistemde kural şuydu: Hisseli yeri alan yabancı alıcı, tapu senedinde resmi satış bedeli olarak ne yazdırdıysa, önalım hakkını kullanan paydaş o parayı ve tapu masraflarını mahkeme veznesine yatırıp hisseyi üzerine alıyordu.

Fakat ülkemizde iki büyük gerçek vardı:

  1. Vergi Kaçırma Alışkanlığı: Vatandaşlar daha az tapu harcı ödemek için 5 milyon liralık hisseyi tapuda 1 milyon lira gösteriyordu.

  2. Yüksek Enflasyon: Dava açıldıktan sonra yargılama 3-4 yıl sürdüğünde, yatırılan nominal para pul oluyor; alıcı gerçekte çok büyük bir zarara uğrarken, davacı paydaş taşınmazı bedavaya yakın bir fiyata kapatabiliyordu.

3. 7571 Sayılı Kanun’la Gelen "Rayiç Bedel" Dönemi

Meclis bu adaletsizliği bitirmek amacıyla 7571 sayılı Kanun ile Türk Medeni Kanunu’nun 734. maddesini değiştirdi. Yeni kurala göre; artık tapudaki resmi satış bedeline bakılmayacak, hâkim bilirkişi heyeti ve keşif marifetiyle taşınmazın gerçek piyasa değerini (rayiç bedelini) belirleyecekti. Önalım hakkını kullanmak isteyen paydaş, bu rayiç bedeli ve tapu masraflarını mahkemenin verdiği kesin süre içinde nakit olarak yatırmak zorunda bırakıldı. Hatta bu paranın dava bitene kadar bankada vadeli hesapta nemalandırılması şart koşuldu.

Üstelik kanun koyucu bir geçiş maddesi (TMK Geçici 1. madde) koyarak, değişikliğin yürürlüğe girdiği 25 Aralık 2025 tarihinden önce açılmış ve henüz bitmemiş bütün derdest davalarda da bu yeni kuralın uygulanacağını ilan etti. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de kararlarında; devam eden davalarda 25.12.2025 tarihindeki rayiç değerin, yeni açılan davalarda ise dava tarihindeki rayiç bedelin esas alınacağını istikrarlı şekilde benimsedi.

4. Anayasa Mahkemesi Neden İptal Etti?

Bu düzenleme kâğıt üzerinde alıcıyı koruyor gibi görünse de uygulamada başka büyük dengesizlikler doğurdu:

Alıcının Gerçek Zararı: Bir kişi piyasa rayici 3 milyon lira olan bir hisseyi özel sebeplerle 5 milyon liraya satın almışsa, hâkim bilirkişi aracılığıyla 3 milyon lira rayiç belirlediğinde, alıcı aradaki 2 milyon liralık farkı kaybediyor ve mülkiyet hakkı çiğneniyordu.

Belirsizlik ve Mağduriyet: Davayı açan paydaş, cebinden ne kadar para çıkacağını öngöremiyor; mahkemenin tayin edeceği yüksek rayiç bedeli verilen kesin sürede bulamadığı anda hem hakkını kaybediyor hem de ağır mahkeme masraflarıyla baş başa kalıyordu.

Sözleşme Serbestisinin Yok Sayılması: Tarafların kendi aralarında serbestçe anlaştığı irade tamamen devre dışı bırakılıyordu.

Anayasa Mahkemesi (E. 2026/23, K. 2026/162) önüne gelen bu kuralı inceledi ve 16 Temmuz 2026 tarihinde oy çokluğuyla iptal etti. Yüksek Mahkeme; bu kuralın satıcı ve alıcının serbest iradesini sıfırladığını, alıcıyı beklenmedik zarara uğratabildiğini veya haksız kazanç sağlatabildiğini ve önalım sahibini öngörülemez bir belirsizliğe ittiğini belirterek mülkiyet hakkına aykırı buldu.

5. En Çok Karıştırılan Nokta: Eski Kural Geri mi Döndü?

KESİNLİKLE HAYIR! Vatandaşlarımızın ve hatta pek çok uygulamacının en büyük yanılgısı, AYM bir kanunu iptal edince hemen eski kanunun kendiliğinden yürürlüğe gireceğini sanmasıdır. Anayasa’nın 153. maddesi gereğince Anayasa Mahkemesi kanun koyucu yerine geçip yeni bir kural getiremez; bir iptal kararı eski kuralı otomatik olarak diriltmez.

Dahası Anayasa Mahkemesi, piyasada ve mahkemelerde kaos çıkmaması için iptal kararının yürürlüğe girişini Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 9 ay süreyle erteledi. Karar 6 Kasım 2026’da yayımlandığı için iptal hükümleri 6 Ağustos 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir.

6. Bugün Mahkemeye Giden Vatandaşı Ne Bekliyor?

İşte davası süren veya hissesi satılan herkesin bilmesi gereken 4 somut gerçek:

  1. 6 Ağustos 2027’ye Kadar Rayiç Bedel Kuralı Aynen Geçerlidir: Anayasa uyarınca erteleme süresi boyunca iptal edilen madde yürürlüktedir. Dolayısıyla bugün açılan ya da derdest olan davalarda mahkemeler rayiç bedel tespiti yapmaya ve bu bedelin depo edilmesini istemeye mecburdur. "AYM iptal etti, ben tapudaki ucuz fiyattan alırım." düşüncesi hukuken geçersizdir.

  2. Kesin Süreye Dikkat: Hâkim keşif ve bilirkişi ile rayiç bedeli belirleyip davacıya süre verdiğinde, bu paranın belirtilen kesin sürede nakden yatırılması şarttır. Süre bir gün bile gecikirse dava kesin olarak reddedilir.

  3. Nemalandırmayı Mutlaka İsteyin: Yatırılan para dava sonuna kadar bankada faiz/getiri hesabında tutulur ve dava bittiğinde alıcıya nemalarıyla birlikte ödenir. Alıcı konumundaki vatandaşların bu paranın değer kaybetmemesi için ilk günden itibaren nemalandırma takibi yapması gerekir.

  4. Hak Düşürücü Süreleri Kaçırmayın: Eğer diğer ortak hissesini satmışsa ve size noterden bildirim gelmişse bildirimden itibaren 3 ay; noterden bildirim yapılmamışsa satış tarihinden itibaren her hâlde 1 yıl içinde dava açmanız şarttır.

7. Sonuç ve 6 Ağustos 2027 Sonrası İçin Kritik Uyarı

Önümüzde 6 Ağustos 2027 tarihine kadar işleyecek yaklaşık 9 aylık bir askı dönemi bulunmaktadır. Bu süre zarfında Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) mülkiyet hakkını koruyan, hem alıcının enflasyon karşısında ezilmesini engelleyen hem de önalım hakkı sahibini belirsizlikten kurtaran dengeli, yeni ve kalıcı bir yasal düzenleme yapması şarttır.

Eğer Meclis 6 Ağustos 2027’ye kadar yeni bir kanun çıkarmazsa, önalım hakkının hangi bedel üzerinden ödeneceği konusunda büyük bir hukuki boşluk doğacak ve mahkemeler ciddi bir içtihat krizine sürüklenecektir. Hisseli tapusu olan vatandaşlarımızın hak kaybına uğramaması adına bu takvimi ve kesin süreleri titizlikle takip etmeleri gerekmektedir.

AV.SERRA HAYMA

serrahayma@gmail.com-05418707672

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 18 Kasım 2026
İmsak 06:47
Güneş 08:18
Öğle 13:10
İkindi 15:31
Akşam 17:52
Yatsı 19:17
6
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1.  Galatasaray 33 77
2.  Fenerbahçe 33 73
3.  Trabzonspor 33 69
4.  Beşiktaş 33 59
5.  Göztepe 33 55
6.  Başakşehir FK 33 54
7.  Samsunspor 33 48
8.  Çaykur Rizespor 33 40
9.  Konyaspor 33 40
10.  Alanyaspor 33 37
11.  Kocaelispor 33 37
12.  Gaziantep FK 33 37
13.  Eyüpspor 33 32
14.  Kasımpaşa 33 32
15.  Gençlerbirliği 33 31
16.  Antalyaspor 33 29
17.  Fatih Karagümrük 33 27
18.  Kayserispor 33 27
Takımlar O P
1.  Erzurumspor FK 38 81
2.  Amed SK 38 74
3.  Esenler Erokspor 38 74
4.  Çorum FK 38 71
5.  Bodrum FK 38 64
6.  Pendikspor 38 63
7.  Keçiörengücü 38 60
8.  Bandırmaspor 38 60
9.  Manisa FK 38 55
10.  Sivasspor 38 53
11.  İstanbulspor 38 52
12.  Sarıyer 38 52
13.  Iğdır FK 38 50
14.  Van Spor FK 38 49
15.  Boluspor 38 48
16.  Ümraniyespor 38 46
17.  Serik Belediyespor 38 39
18.  Sakaryaspor 38 34
19.  Hatayspor 38 14
20.  Adana Demirspor 38 6
Takımlar O P
1.  Arsenal 36 79
2.  Manchester City 36 77
3.  Manchester United 36 65
4.  Liverpool 36 59
5.  Aston Villa 36 59
6.  Bournemouth 36 55
7.  Brighton & Hove Albion 36 53
8.  Brentford 36 51
9.  Chelsea 36 49
10.  Everton 36 49
11.  Fulham 36 48
12.  Sunderland 36 48
13.  Newcastle United 36 46
14.  Leeds United 36 44
15.  Crystal Palace 36 44
16.  Nottingham Forest 36 43
17.  Tottenham 36 38
18.  West Ham United 36 36
19.  Burnley 36 21
20.  Wolverhampton 36 18
Takımlar O P
1.  Barcelona 36 91
2.  Real Madrid 35 77
3.  Villarreal 36 69
4.  Atletico Madrid 36 66
5.  Real Betis 36 57
6.  Celta Vigo 36 50
7.  Getafe 36 48
8.  Real Sociedad 35 44
9.  Athletic Bilbao 36 44
10.  Sevilla 36 43
11.  Rayo Vallecano 35 43
12.  Osasuna 36 42
13.  Valencia 35 42
14.  Espanyol 36 42
15.  Deportivo Alaves 36 40
16.  Elche 36 39
17.  Mallorca 36 39
18.  Levante 36 39
19.  Girona 35 39
20.  Real Oviedo 35 29