banner78

banner71

banner69

17.11.2026, 12:06

İlaçta yolsuzluk nasıl yapılır?

İlaç yolsuzluğu operasyonlarında şüpheliler arasında eczacılar ve eczane çalışanları da yer almaktadır. Alır da! Çünkü sacayağı eksikse sac devrilir. Bu nedenle ilaç yolsuzluğu şebekelerinin, usulsüz temin, reçeteleme ve sahte ambalajlama süreçlerini yürütebilmesi için sektörelbazda sacayağının oluşması gerekir.

Kimdir bu sacayağını oluşturanlar:

  1. Satıcılar (İthalatçı ya da üreticiler);
  2. Eczaneler (Eczacılar ve eczane çalışanları);
  3. İlacı reçeteleyenler (Doktorlar ve hemşireler/sekreterler).

Bir de figüranlar vardır; hastalar, hasta bakıcılar ve hademeler gibi.

Sadede gelirsek, İlaç Takip Sisteminden (İTS) düşülen bir ilaç tekrar satılamaz. Burada aklıma gelen ürkütücü olasılık: İTS'yekarekod kaydı mı yapılıyor?Böyle bir şey olabiliyorsa yandı kerimin arpa tarlası.

Aslında sistem teorik olarak kusursuzdur: Bir ilaç eczanede hastaya satılıp sisteme "Satış Bildirimi" yapıldığında, o benzersiz seri numarası İTS veri tabanında pasife çekilir (düşülür). Aynı karekod ikinci kez okutulduğunda sistem anında "Mükerrer/Sahte Karekod" uyarısı verir ve satışı engeller.

Peki, buna rağmen yolsuzluk operasyonlarında o "arpa tarlası" nasıl yanıyor? Suç şebekelerinin sistemi delmek için kullandığı üç temel yöntem şunlardır:

1. İkiz (Klon) Karekod Üretimi ve "Kutulama" Sahtekarlığı

Şebekeler sisteme sızıp karekod üretmiyor; sistemde halihazırda"Aktif ve Temiz" gözüken (henüz satılmamış) yasal bir ilacın karekodunu kopyalıyorlar.

Yöntem: Yurt dışına yasa dışı yollarla gönderilecek veya el altından satılacak pahalı bir kanser ilacının üzerindeki orijinal karekod kopyalanıyor (klonlanıyor).

Uygulama: Son kullanma tarihi geçmiş veya içi boşaltılmış sahte kutuların üzerine bu "ikiz" karekodlar basılıyor. Orijinal ilaç sisteme yakalanmadan piyasadan çekilirken, İTS'de hâlâ "temiz ve satılabilir" görünen klonlanmışkarekodlu sahte/tarihi geçmiş kutu, zincirin bir noktasında (genellikle usulsüzlüğe bulaşmış eczane veya hastane personeli eliyle) sisteme okutulup devlete fatura ediliyor.

2. Hastanın Bilgisi Dışında "Sanal Satış" (Sistemden Düşmeden Vurgun)

Son operasyonlarda sıkça görülen bu yöntemde, ilaç fiziksel olarak yerinden bile kımıldamıyor.

Yöntem: Hastanelerdeki veri giriş personeli ve eczane çalışanları organize oluyor. Hastaneye gelen habersiz bir hastanın sistemine, aslında hiç almadığı çok pahalı (örneğin onkoloji veya organ nakli) ilaçlar reçete ediliyor. (Dikkat bu tür ilaçlar için ilaç kullanım raporu gereklidir. Genellikle de kurul raporu. Dahası başhekim onaylamadıkça rapor geçersizdir.)

Dolandırıcılık: İlaç İTS üzerinden o hastaya satılmış gibi gösterilerek sistemden düşülüyor ve parası SGK'den tahsil ediliyor. Ancak fiziksel olarak o ilaç eczane rafında kalıyor veya arkadan tekrar el altından (karekodsuz veya başka şebekelere) nakit parayla satılıyor. Yani ilaç fiziken sisteme hiç girmemiş birine giderken, sistemdeki yasal kaydı masum bir hastanın üzerinden eritiliyor.

3. Deaktivasyon ve İptal Kodlarının Suistimali

Sistemde ilaçlar sadece satışla düşülmez; "Miad Sonrası İmha", "İhracat" veya "Numune" gibi gerekçelerle de sistemde Deaktivasyon (pasife alma) işlemi yapılabilir. Şebekeler, yasal olarak imha edilmesi gereken veya yurt dışına gönderildiği beyan edilen ilaçların karekodlarını sistemde pasif gösterip, fiziksel ilaçları ambalaj/tarih değiştirerek kayıt dışı pazarda (İTS dışı) nakit parayla satmaktadır. (Dikkat: Miat konusu kafa karıştırıcı. Bu tür ilaçlar eczane raflarında nadiren tutulur çünkü stok maliyeti eczacı kârını törpüler. O nedenle reçete geldiğinde depodan karşılanır.)

Özetle

İTS veri tabanına dışarıdan sahte karekod eklenemez. O halde geriye şu olasılıklar kalıyor:

  • İlacın kendisi hastaya verilmediği halde sistemden satılmış gibi gösterilmesi (Sanal Reçete).
  • Sistemde aktif olan gerçek bir karekodun kopyalanıp sahte ambalaja basılıp (Klonlanıp) gerçek ilacın bir dahaki eyleme kadar rafta tutulması. (Nasıl olsa karekodsuz alıcı çıkacaktır; özellikle yurt dışından).

Sonuç

Halk sağlığını korumak adına vatandaşların İTS Mobil uygulaması üzerinden ilaçlarını doğrulatması büyük önem taşıyor. (Bu konuda hastaların tamamının telefonları sisteme işlenip takip kolaylaştırılmalı.)

  • Sahte raporlar engellenmeli.
  • Bu tür pahalı ilaçlar takipli ilaç statüsünde renkli reçete ile verilmeli.
  • Doktorlar şifrelerini başkalarıyla paylaşmayıp elektronik imzalarına sahip çıkmalı.
  • Başhekimler ya da vekilleri neyi onayladıklarını bilmeli.
  • Zorunlu haller dışında e-reçete dışındaki reçeteler kaldırılmalı.
  • Meslek örgütlerinin, üyelerine yaptırım ve cezaları arttırılmalı.

Ha bir de benim gibi mesleki hileleri ifşa edenler aforoz edilmeli!

Ecz. Arif Yayla

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 17 Kasım 2026
İmsak 06:47
Güneş 08:18
Öğle 13:10
İkindi 15:31
Akşam 17:52
Yatsı 19:17
6
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1.  Galatasaray 33 77
2.  Fenerbahçe 33 73
3.  Trabzonspor 33 69
4.  Beşiktaş 33 59
5.  Göztepe 33 55
6.  Başakşehir FK 33 54
7.  Samsunspor 33 48
8.  Çaykur Rizespor 33 40
9.  Konyaspor 33 40
10.  Alanyaspor 33 37
11.  Kocaelispor 33 37
12.  Gaziantep FK 33 37
13.  Eyüpspor 33 32
14.  Kasımpaşa 33 32
15.  Gençlerbirliği 33 31
16.  Antalyaspor 33 29
17.  Fatih Karagümrük 33 27
18.  Kayserispor 33 27
Takımlar O P
1.  Erzurumspor FK 38 81
2.  Amed SK 38 74
3.  Esenler Erokspor 38 74
4.  Çorum FK 38 71
5.  Bodrum FK 38 64
6.  Pendikspor 38 63
7.  Keçiörengücü 38 60
8.  Bandırmaspor 38 60
9.  Manisa FK 38 55
10.  Sivasspor 38 53
11.  İstanbulspor 38 52
12.  Sarıyer 38 52
13.  Iğdır FK 38 50
14.  Van Spor FK 38 49
15.  Boluspor 38 48
16.  Ümraniyespor 38 46
17.  Serik Belediyespor 38 39
18.  Sakaryaspor 38 34
19.  Hatayspor 38 14
20.  Adana Demirspor 38 6
Takımlar O P
1.  Arsenal 36 79
2.  Manchester City 36 77
3.  Manchester United 36 65
4.  Liverpool 36 59
5.  Aston Villa 36 59
6.  Bournemouth 36 55
7.  Brighton & Hove Albion 36 53
8.  Brentford 36 51
9.  Chelsea 36 49
10.  Everton 36 49
11.  Fulham 36 48
12.  Sunderland 36 48
13.  Newcastle United 36 46
14.  Leeds United 36 44
15.  Crystal Palace 36 44
16.  Nottingham Forest 36 43
17.  Tottenham 36 38
18.  West Ham United 36 36
19.  Burnley 36 21
20.  Wolverhampton 36 18
Takımlar O P
1.  Barcelona 36 91
2.  Real Madrid 35 77
3.  Villarreal 36 69
4.  Atletico Madrid 36 66
5.  Real Betis 36 57
6.  Celta Vigo 36 50
7.  Getafe 36 48
8.  Real Sociedad 35 44
9.  Athletic Bilbao 36 44
10.  Sevilla 36 43
11.  Rayo Vallecano 35 43
12.  Osasuna 36 42
13.  Valencia 35 42
14.  Espanyol 36 42
15.  Deportivo Alaves 36 40
16.  Elche 36 39
17.  Mallorca 36 39
18.  Levante 36 39
19.  Girona 35 39
20.  Real Oviedo 35 29