01.03.2022, 05:00

İçinde Değerli Bir Şey Olabilir

Uğur Ozan Özen

Dank Laboratuvar Tiyatrosu 2019 yılında kuruldu. Dank Deneme Sahnesi dense pek dikkat çekmezdi, ama laboratuvar kelimesi tiyatronun farklı amaçla yola çıktığını gösteriyor.

Tiyatronun kurucusu Ali Bircan Teke bu yeni yolda sosyolog Emek Yılmaz, psikolog Eda Yılmaz ile çalışıyor. Uludağ Üniversitesi Sahne Sanatları Bölümü öğretim üyesi Tülay Yıldız Akgül’den destek alıyor.

Bursa’da 1990’lı yıllarda Dilek Öztekin, Epik Tiyatro ve Tiyatro Om adıyla birkaç deneme tiyatrosu içeren oyunlar sahnelemişti. Ancak orta sınıfın sanat kültürü zayıf olduğu için yeterince destek göremedi. Sonra popüler oyunlara yöneldi. Bir zaman sonra İstanbul’a gitti.

Şehirdeki orta sınıf, alış veriş merkezi gezmekten, pazar günleri köy kahvaltısından vakit bulup şehrin kültür hayatının içinde yer almıyor. Eğer İstanbul’dan gelen tiyatronun kadrosunda meşhur oyuncular varsa ilgi gösteriyor. O kadar. Kısaca para var ama kültür yok. Bu nedenle şehrin sanat ekonomisi Kültür Bakanlığı’na bağlı kurumlar (tiyatro, müzik, galeri) ve belediyenin elinde şekilleniyor. Bakanlık ve belediyeye hâkim olan siyasi düşünce kendisine yakın kişileri destekliyor. Bu kişiler önce kurumların tiyatrolarında çalışıyor, vakit buldukça farklı işlerle ilgileniyorlar. Kurum yöneticileri (bakanlık ve belediye) kendi bünyesinde maaş ödediği kişilere alan açıp onları hayallerinin peşinde yol almasına imkân tanımıyor.

Ali Bircan Teke’nin kurduğu Dank Laboratuvar Tiyatrosu’nun ilk oyunu Oblomovlaşmak’ı seyretmiş, günlüğüme şunları yazmıştım:

“22 Nisan 2019 Saat 03.57

Ayşe Selen Deneme Sahnesi’nde DANK Laboratuvar Tiyatrosu’nun sahnelediği Oblomovlaşma oyununu seyrettim. Oyun Nilüfer Tiyatro Festivali’nde prömiyer yaptı. Yazan ve yöneten Ali Bircan Teke. Oyuncu ise Burak Çağatay Serinbaş.

1995 yılında Evrensel Kültür Merkezi Deneme Tiyatrosu ve bir yıl sonra Uludağ Üniversitesi Tiyatro Atölyesi kurulmuştu. Her iki oluşum bir iki yıl sonra kapandı. Uzun hem de çok uzun yıllar sonra Ali Bircan Teke Laboratuvar Tiyatrosu kurdu. Dramaturgi alanında Tülay Yıldız Akgül’den sosyoloji alanından Emek Yılmaz’dan destek almış. Tiyatronun bütün masrafları kendi cebinden karşılıyor.

Oyunun çıkış noktası Gonçarov’un Oblomov kitabı. Ali Bircan Teke sözsüz 50 dakikalık bir oyun haline getirmiş. Oyuncunun hareketlerine müzik eşlik ediyor. Oyunda seyirciye üç kere seçenek sunuluyor; eldiven mi, makas mı? Oyun üç kere sahnelenmiş, üçünde de seyirci makası seçmiş. Sadece seyircili provada eldiven seçilmiş. Final aynı, ancak seçilen eşyaya göre finale giden yol değişiyor.

Her oyunun bitiminde seyirciyle söyleşi yapılıyor. Eleştiriler ve seyircinin düşünceleri not ediliyor. Prova notlarıyla birlikte internette yayınlanırsa çok iyi olur. Laboratuvar Tiyatrosu’nun süreçleri daha iyi ortaya çıkar.

Oyundan önce seyirciye Oblomov hakkında bir sayfalık broşür verilmesi lâzım. Ali Bircan Teke’ye tek tavsiyem her sene farklı oyuncuyla çalışması, sadece roman değil, şiir, öykü, deneme ve belki de tiyatro oyunlarını farklı şekilde yorumlaması gerekiyor.”

23 Şubat 2022 Çarşamba akşamı, Bursa Devlet Tiyatrosu’nda ikinci oyunu İçinde Değerli Bir Şey Olabilir oyununu seyrettim. Yazar Burcu Reşit, yönetmen Ali Bircan Teke, oyuncular Sıdıka Derya Gümral ve Emine Irmak Bavkır.

Oyunun konusunu şöyle özetleyebilirim. İki kardeşin çocukluk çağında yaşadıkları travmaların sonuçları ileri yaşlarda açığa çıkıyor. Geçmişte yaşadıkları anneleri öldükten sonra da peşini bırakmaz. Temizlik yapılırken bunun belli sayılarla açıklanması kardeşleri kendi hayatlarını kurmakta zorlanmasına neden olur. Sahnedeki her çöp poşetinin ‘İçinde Değerli Bir Şey Olabilir” düşüncesi çöpleri saklanmasına, zaman içinde adeta çöp poşetleri parmaklık haline dönüşür.

Oyunun eksik kısımları da var. Seyircinin oyunu seyrederken üzerine düşüneceği, sahnedeki hareketi neden yaptığını, sözü niçin söylediğini sorgulayacağı daha fazla hikâye lâzım. İki kardeş dışarıyı neden hayal etmiyor? Akrabaları neden eve gelmiyor? Birkaç oyuncu ile daha hareketli bir yönetim olmalıydı.

Tiyatronun üçüncü oyunu Medea’nın provalarına başlanmış. Merakla bekliyorum. Bir gün Bursa’dan yönetmen çıkacaksa bu Ali Bircan Teke olacak.

Yazarın Önceki Makalesi Yazarın Sonraki Makalesi

	İmsak	06:47
	Güneş	08:18
	Öğle	13:10
	İkindi	15:31
	Akşam	17:52
	Yatsı	19:17

hafif yağmur

Takımlar	O	P
1. Galatasaray	33	77
2. Fenerbahçe	33	73
3. Trabzonspor	33	69
4. Beşiktaş	33	59
5. Göztepe	33	55
6. Başakşehir FK	33	54
7. Samsunspor	33	48
8. Çaykur Rizespor	33	40
9. Konyaspor	33	40
10. Alanyaspor	33	37
11. Kocaelispor	33	37
12. Gaziantep FK	33	37
13. Eyüpspor	33	32
14. Kasımpaşa	33	32
15. Gençlerbirliği	33	31
16. Antalyaspor	33	29
17. Fatih Karagümrük	33	27
18. Kayserispor	33	27

Takımlar	O	P
1. Erzurumspor FK	38	81
2. Amed SK	38	74
3. Esenler Erokspor	38	74
4. Çorum FK	38	71
5. Bodrum FK	38	64
6. Pendikspor	38	63
7. Keçiörengücü	38	60
8. Bandırmaspor	38	60
9. Manisa FK	38	55
10. Sivasspor	38	53
11. İstanbulspor	38	52
12. Sarıyer	38	52
13. Iğdır FK	38	50
14. Van Spor FK	38	49
15. Boluspor	38	48
16. Ümraniyespor	38	46
17. Serik Belediyespor	38	39
18. Sakaryaspor	38	34
19. Hatayspor	38	14
20. Adana Demirspor	38	6

Takımlar	O	P
1. Arsenal	36	79
2. Manchester City	36	77
3. Manchester United	36	65
4. Liverpool	36	59
5. Aston Villa	36	59
6. Bournemouth	36	55
7. Brighton & Hove Albion	36	53
8. Brentford	36	51
9. Chelsea	36	49
10. Everton	36	49
11. Fulham	36	48
12. Sunderland	36	48
13. Newcastle United	36	46
14. Leeds United	36	44
15. Crystal Palace	36	44
16. Nottingham Forest	36	43
17. Tottenham	36	38
18. West Ham United	36	36
19. Burnley	36	21
20. Wolverhampton	36	18

Takımlar	O	P
1. Barcelona	36	91
2. Real Madrid	35	77
3. Villarreal	36	69
4. Atletico Madrid	36	66
5. Real Betis	36	57
6. Celta Vigo	36	50
7. Getafe	36	48
8. Real Sociedad	35	44
9. Athletic Bilbao	36	44
10. Sevilla	36	43
11. Rayo Vallecano	35	43
12. Osasuna	36	42
13. Valencia	35	42
14. Espanyol	36	42
15. Deportivo Alaves	36	40
16. Elche	36	39
17. Mallorca	36	39
18. Levante	36	39
19. Girona	35	39
20. Real Oviedo	35	29