06.10.2021, 01:09

Salgının Hediyesi: Küresel Enflasyon

Prof. Dr. Necmi Gürsakal

Eylül ayının sonuna geldiğimizde, Brent petrolü 80 doların üstüne çıkmış ve 2021 yılının küresel bir enerji krizi ile tamamlanması olasılığı iyice artmıştı. Avrupa’da kömür fiyatları, Avrupa'ya olan kömür arzının kısıtlı kalması ve kamu hizmetlerinin daha fazla kömür santralini çalıştırması nedeniyle, 13 yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Latin Amerika elektrik kesintileriyle karşı karşıyaydı ve enerji talebi Çin enerji altyapısını sınırlarına kadar zorluyordu.

Eylül ayına kadarki sonuç, özellikle artan doğal gaz talebinden kaynaklanan, daha çok doğal gaz ile ilgili küresel bir enerji kriziydi. Avrupa'da spot doğalgaz fiyatları yüzde 40 artarken, Asyalı ve Latin Amerikalı alıcılar Avrupalı rakiplerini geride bıraktıkça arz daraldı. Hammadde olarak yakıta bağımlı endüstriler kapanırken, Büyük Britanya'daki kıtlıklar, benzin istasyonlarının kapanmasına ve panik satın alımlarına neden oldu. Eylül sonundaki petrol fiyatında gözlenen gelişmeler ise bize, doğal gaz ile ilgili sıkışmanın genel bir enerji krizine evrilmekte olduğunu gösteriyor.

Enerji krizi, enerji endüstrisinin kömür ve petrolden uzaklaşması, doğal gazın artan önemi ve gelecekteki enerji talebi üzerindeki belirsizlikten kaynaklanıyor. Kriz, COVID-19 nedeniyle ulusal ekonomilerin virüsün yayılmasını azaltmak için karantinaya girmeleri ve bir yıldan fazla bir süredir enerji talebinin durgunluk içinde olması ile ilgili. Ekonomiler yeniden açılıp talep toparlandıkça, küresel tedarik zinciri ayak uydurmak için zorlandı, darboğazlar oluştu ve nakliye maliyetleri yükseldi.

Başta Latin Amerika ülkeleri olmak üzere, hidroelektrik hizmet verilen bölgelerdeki kuraklık nedeniyle doğal gaza olan talep arttı. Avrupa'daki düşük rüzgâr düzeyi, rüzgar türbinlerinin talebi karşılayamamasını getirdi. Rusya'dan yapılan doğal gaz sevkiyatları, Rusya'nın kış beklentisiyle ve doğalgaz rezervlerini yenilemesiyle yaz aylarında düştü.

Salgının tek hediyesi de bu değil.

Elektronik sektöründe de 2020’den başlamak üzere küresel ölçekte bir çip sıkıntısı yaşıyor dünya.

169’dan fazla sektör, cep telefonları, video oyun konsolları, otomobiller ve diğer elektrikli cihazlar bu krizden etkileniyor.

Salgın sırasında eve kapanma, bilgisayar satışlarında çok büyük bir satış artışına neden oldu. ABD ve Çin arasındaki ticaret savaşı nedeniyle ABD’nin getirdiği bazı kısıtlamalar çip pazarını etkiledi. Tayvan’da yaşanan kuraklık da çip arzındaki daralmanın bir başka nedeni. 2021'de Tayvan, yarım yüzyıldan fazla bir sürenin en kötü kuraklığını yaşadı ve çip üretiminde kullanılan ultra saf su sağlanmasında zorluklar yaşadı. Örneğin, Tayvan’da çip üreten bir tesis günde 63 bin tondan fazla su kullanılıyordu ve kuraklık bu suyun sağlanmasında sorunlar oluşturmuştu.

Bütün bunlar enerji piyasasında, elektronikte, otomotiv sektöründe arzı daraltıyor.

Sonuç ne olur?

Enflasyon, enflasyon, enflasyon…

Hem de küresel ölçekte enflasyon.

Haydi hayırlısı.

Yazarın Önceki Makalesi Yazarın Sonraki Makalesi

	İmsak	06:47
	Güneş	08:18
	Öğle	13:10
	İkindi	15:31
	Akşam	17:52
	Yatsı	19:17

hafif yağmur

Takımlar	O	P
1. Galatasaray	33	77
2. Fenerbahçe	33	73
3. Trabzonspor	33	69
4. Beşiktaş	33	59
5. Göztepe	33	55
6. Başakşehir FK	33	54
7. Samsunspor	33	48
8. Çaykur Rizespor	33	40
9. Konyaspor	33	40
10. Alanyaspor	33	37
11. Kocaelispor	33	37
12. Gaziantep FK	33	37
13. Eyüpspor	33	32
14. Kasımpaşa	33	32
15. Gençlerbirliği	33	31
16. Antalyaspor	33	29
17. Fatih Karagümrük	33	27
18. Kayserispor	33	27

Takımlar	O	P
1. Erzurumspor FK	38	81
2. Amed SK	38	74
3. Esenler Erokspor	38	74
4. Çorum FK	38	71
5. Bodrum FK	38	64
6. Pendikspor	38	63
7. Keçiörengücü	38	60
8. Bandırmaspor	38	60
9. Manisa FK	38	55
10. Sivasspor	38	53
11. İstanbulspor	38	52
12. Sarıyer	38	52
13. Iğdır FK	38	50
14. Van Spor FK	38	49
15. Boluspor	38	48
16. Ümraniyespor	38	46
17. Serik Belediyespor	38	39
18. Sakaryaspor	38	34
19. Hatayspor	38	14
20. Adana Demirspor	38	6

Takımlar	O	P
1. Arsenal	36	79
2. Manchester City	36	77
3. Manchester United	36	65
4. Liverpool	36	59
5. Aston Villa	36	59
6. Bournemouth	36	55
7. Brighton & Hove Albion	36	53
8. Brentford	36	51
9. Chelsea	36	49
10. Everton	36	49
11. Fulham	36	48
12. Sunderland	36	48
13. Newcastle United	36	46
14. Leeds United	36	44
15. Crystal Palace	36	44
16. Nottingham Forest	36	43
17. Tottenham	36	38
18. West Ham United	36	36
19. Burnley	36	21
20. Wolverhampton	36	18

Takımlar	O	P
1. Barcelona	36	91
2. Real Madrid	35	77
3. Villarreal	36	69
4. Atletico Madrid	36	66
5. Real Betis	36	57
6. Celta Vigo	36	50
7. Getafe	36	48
8. Real Sociedad	35	44
9. Athletic Bilbao	36	44
10. Sevilla	36	43
11. Rayo Vallecano	35	43
12. Osasuna	36	42
13. Valencia	35	42
14. Espanyol	36	42
15. Deportivo Alaves	36	40
16. Elche	36	39
17. Mallorca	36	39
18. Levante	36	39
19. Girona	35	39
20. Real Oviedo	35	29