06.12.2021, 23:59

Telaşım Büyük

Prof. Dr. Güray Salihoğlu

Herkes her şeyi biliyor. Bakın şimdi yazacaklarımı da herkes biliyor.

Anlatırken herkes kafasını sallıyor. “Evet, evet” diyor. “Karbonsuzlaşalım” diyor. “Karbon-nötr olalım” diyor. “Olabiliriz aslında” diyor. Diyor da “Bunu nasıl yapacağız,” demiyor.

Aklımda çok soru var.

Hangi sektör ne yapacak? Nasıl yapacak? Nereden başlayacak? Daha başlamadılar mı? 2053 karbon-nötr hedefine nasıl ulaşılacak?

Yoğun karbon kullanımı olan çimento, demir-çelik, kimyasal madde ve plastik üreten endüstriler karbon salımlarını nasıl azaltacaklar? Plan yapıyorlar mı?

Bu endüstrilerin doğrudan emisyonları ya kimyasal reaksiyonlar ya da çok yüksek sıcaklık gerektiren süreçler sonucunda ortaya çıkıyor. Fosil yakıt, en çok da kömür kullanıyor bu endüstriler. Kömürden çıkabilecekler mi? Hali hazırda var olan bu tür tesislerin temiz enerjiye geçişleri nasıl olacak? Bulundukları bölgeye uygun yenilenebilir enerji kaynağının araştırmasını yapıyorlar mı?

Ana endüstriler tedarik zincirlerinden karbon ayak izlerini soracaklar mı?

Çelik veya çimento üretiminde karbon azaltımına gittiler diyelim. Bu durum ürünleri nasıl etkileyecek? Yıllardır benimsenen kalite kriterlerinde, örneğin yapı standartlarında buna göre değişiklik yapılacak mı?

Endüstriyel kuruluşlar karbonsuzlaşmanın bir AR-GE gerektirdiğini biliyorlar mı? Bu yatırımı yapmaya başladılar mı? Bu işleri yürütebilecek personel istihdam ediyorlar mı? Çevre mühendisi istihdam etmeye başladılar mı mesela? Yoksa her şeyi yine kendileri mi biliyorlar hala?

Ülkemizdeki endüstrinin karbonsuzlaşması nasıl teşvik edilecek? Karar vericiler ve endüstri bir araya gelip çözüm yolları araştırıyorlar mı? Endüstrinin karbon hedefi koyması yasal olarak beklenecek mi? Kirli süreçlere kredi verilecek mi?

Kömürden çıkabilecek miyiz? Kömür ekonomisi neye dönüşecek? Kömürle geçinenler için neler düşünülüyor?

Karbon piyasası çalışmaları ne durumda? Endüstriyel süreçlerde karbon kullanımının bedeli ne zaman belli olacak? Ülkemizdeki emisyon ticaret sistemi nasıl olacak?

Enerjiyi verimli kullanmakla ilgili nasıl çalışmalar yapılacak? Gerçek uygulamaları ne zaman göreceğiz? Planlar raflardan kalkıp, sayfaların içinden çıkıp hayatın içine ne zaman karışacaklar?

Binalardaki enerji kayıpları için ne yapılacak? Isınma sistemlerimizde nasıl değişiklikler yapılacak?

Kamu binaları da karbonsuzlaşacak mı? Üniversiteler, kampüsler, binalar, evler…

Ulaşımda elektrikli araç girişimini destekliyoruz, ama altyapımız buna ne zaman hazır olacak? Elektrik üretim ve dağıtım şirketleri bu dönüşüme nasıl hazırlanıyorlar?

Karbon yutaklarımızla ilgili neler yapacağız? Yanan ağaçlarımızın boşluğunu nasıl dolduracağız? Minicik fidanlar dikmek onların yerini tutacak mı? Plan nedir?

Bunca işi nasıl yetiştireceğiz önce 2030’a sonra 2053’e?

Hazır mıyız dönüşüme?

Yazarın Önceki Makalesi Yazarın Sonraki Makalesi

	İmsak	06:47
	Güneş	08:18
	Öğle	13:10
	İkindi	15:31
	Akşam	17:52
	Yatsı	19:17

hafif yağmur

Takımlar	O	P
1. Galatasaray	33	77
2. Fenerbahçe	33	73
3. Trabzonspor	33	69
4. Beşiktaş	33	59
5. Göztepe	33	55
6. Başakşehir FK	33	54
7. Samsunspor	33	48
8. Çaykur Rizespor	33	40
9. Konyaspor	33	40
10. Alanyaspor	33	37
11. Kocaelispor	33	37
12. Gaziantep FK	33	37
13. Eyüpspor	33	32
14. Kasımpaşa	33	32
15. Gençlerbirliği	33	31
16. Antalyaspor	33	29
17. Fatih Karagümrük	33	27
18. Kayserispor	33	27

Takımlar	O	P
1. Erzurumspor FK	38	81
2. Amed SK	38	74
3. Esenler Erokspor	38	74
4. Çorum FK	38	71
5. Bodrum FK	38	64
6. Pendikspor	38	63
7. Keçiörengücü	38	60
8. Bandırmaspor	38	60
9. Manisa FK	38	55
10. Sivasspor	38	53
11. İstanbulspor	38	52
12. Sarıyer	38	52
13. Iğdır FK	38	50
14. Van Spor FK	38	49
15. Boluspor	38	48
16. Ümraniyespor	38	46
17. Serik Belediyespor	38	39
18. Sakaryaspor	38	34
19. Hatayspor	38	14
20. Adana Demirspor	38	6

Takımlar	O	P
1. Arsenal	36	79
2. Manchester City	36	77
3. Manchester United	36	65
4. Liverpool	36	59
5. Aston Villa	36	59
6. Bournemouth	36	55
7. Brighton & Hove Albion	36	53
8. Brentford	36	51
9. Chelsea	36	49
10. Everton	36	49
11. Fulham	36	48
12. Sunderland	36	48
13. Newcastle United	36	46
14. Leeds United	36	44
15. Crystal Palace	36	44
16. Nottingham Forest	36	43
17. Tottenham	36	38
18. West Ham United	36	36
19. Burnley	36	21
20. Wolverhampton	36	18

Takımlar	O	P
1. Barcelona	36	91
2. Real Madrid	35	77
3. Villarreal	36	69
4. Atletico Madrid	36	66
5. Real Betis	36	57
6. Celta Vigo	36	50
7. Getafe	36	48
8. Real Sociedad	35	44
9. Athletic Bilbao	36	44
10. Sevilla	36	43
11. Rayo Vallecano	35	43
12. Osasuna	36	42
13. Valencia	35	42
14. Espanyol	36	42
15. Deportivo Alaves	36	40
16. Elche	36	39
17. Mallorca	36	39
18. Levante	36	39
19. Girona	35	39
20. Real Oviedo	35	29