22.02.2022, 05:00

Avrupa Taksonomisi

Prof. Dr. Güray Salihoğlu

Avrupa Birliği’nin iklim değişikliğiyle mücadelede pek çok adım attığını, pek çok düzenleme yaptığını biliyoruz. Hangi yatırımların iklim uyumlu olduğuna karar vermek de bu düzenlemelerden birisi. Bu sınıflandırma Avrupa Taksonomisi olarak anılıyor.

2050 yılında net-sıfır emisyon hedefini başarmak isteyen Avrupa’nın yaptığı bu sınıflandırma çalışması pek çok tartışmayı da beraberinde getiriyor. Nedir Avrupa Taksonomisi? Kısaca hangi ekonomik faaliyetlerin yeşil fonları alabileceğini belirleyen bir yeşil etiket takma çabası.

Avrupa Komisyonu’na göre AB Taksonomisi, yatırımcılara, şirketlere, proje yapacak kuruluşlara düşük karbonlu, dirençli ve kaynakları etkin kullanan bir ekonomiye geçiş konusunda yardım etmek için tasarlanmış bir araç. Amacı nedir bu sınıflandırmanın? Özel yatırımcının yeşille aklama yapmasını önlemek, piyasa bölünmesini engellemek ve yatırımları onlara en çok ihtiyaç duyulan alana yönlendirmek…

Avrupa taksonomisi ilk kez 2019 yılında önerildi. O günden bu yana taksonomiye neyin dâhil edileceği AB üye ülkelerin ulusal çıkarlarının baş konularından biri haline geldi. Fosil yakıt gazlar ve nükleer enerji konusu en büyük açmaz haline geldi.

Enerji güvenliği konusunda endişelenen pragmatistler, gaz ve enerjinin sınıflandırmaya dâhil edilmesini istediler. Diğer taraftan çevreciler bunun AB’nin net sıfır emisyon stratejisiyle ters düşeceğini savundular. Yine de Avrupa Komisyonu, yeni yıla girerken gaz ve nükleer enerjinin belirli şartlar altında bu sınıflandırmaya dâhil edilmesi önerisini sundu.

Çevresel Amaçlar

Bu sınıflandırmanın altı adet çevresel amacı olduğu belirtiliyor: iklim değişikliğini azaltmak (özellikle dekarbonizasyon yoluyla), iklim değişikliğine uyum geliştirmek (fiziksel riski yöneterek), su kaynaklarını korumak, döngüsel ekonomiye geçmek, kirlenmeyi önlemek ve kontrol etmek, biyoçeşitliliği ve ekosistemleri koruyup onarmak.

Bu amaçların her biri bir dizi ekonomik faaliyeti kapsıyor. Örneğin iklim değişikliğini azaltmakla ilgili bölüm tek başına 90 faaliyetten oluşuyor. Bu faaliyetler için ihtiyaç duyulacak yatırımın yeşil fonlardan sağlanıp sağlanamayacağına karar vermek için faaliyetin teknik eleme kriterlerinden geçirilmesi gerekiyor.

Güneş panelleri ve rüzgâr türbinlerinin kurulması gibi “yeşil” olduğu belirgin projelerin yanında, AB taksonomisi içinde “geçiş” süreci faaliyetleri için de kriterler bulunuyor. “Yeşil” tanımını sağlamak yolunda çaba harcayan ekonomik faaliyetler bunlar. Örneğin her zaman karbon yoğunluğu yüksek bir faaliyet olan çimento imalatını ele alalım. Çimento imalatında prosesten çıkan karbondioksit emisyonu AB taksonomisinin belirlediği sınır değerin altına düşürülebilirse bu faaliyet de “yeşil” olarak değerlendirilebiliyor. Çimento üreticisi bunu önemsiyor çünkü işini finanse edebilmek için Yeşil Mutabakat kapsamındaki fonlara bu referansla başvurabiliyor.

Velhasıl AB taksonomisi, hangi faaliyetlerin yeşil olduğunu tanımlayarak ve sağlanması gereken standartları belirleyerek hangi sektörlerin ve kuruluşların yeşil fonlardan faydalanabileceğine karar vermiş oluyor. Avrupa Birliği bu sınıflandırma kriterlerini kendisi de kullanarak yeşil fonlar için finansal piyasaların risk değerlendirmesini yapıyor. Varlık yöneticileri de hangi firmalara yatırım yapacaklarına karar verirken bu sınıflandırmaya bakıyorlar.

Sistemin esnek taraflarından biri taksonominin gözden geçirilme süreci. Sınıflandırma sistemi içinde oluşturulan kriterler, her üç yılda bir gözden geçiriliyor; gerekli görüldüğünde tekrar düzenleniyor. Çevreciler AB taksonomisinin daha en başından kendi amaçlarının altını oyacak kadar çok esneklik gösterdiğini düşünüyor. Hatta Brüksel’de AB taksonomisi için temsili bir cenaze töreni bile düzenlediler. Şöyle söylüyorlar: “Milyarlarca avro fosil yakıtlara, nükleer enerjiye ve fabrika çiftliklerine akıtılma riskiyle karşı karşıya. Bu da iklim ve doğa krizlerini daha da kötüleştirecek. AB taksonomisinin kendisi de yeşille aklanıyor.”

Hep aynı şey oluyor…

Çevre için iyi bir şey yapılacak gibi oluyor. Sonra her nasıl oluyorsa sulandırılıyor, bulandırılıyor.

AB taksonomisi çevresel bir önlem olarak başladı. Sonra AB üye ülkeleri tarafından politik bir sorun haline geldi. Artan enerji fiyatları, yaşam giderleri ve enerji yoksunluğu korkusuyla oluşan baskılar… Nükleer projelerin sınıflandırmaya dâhil edilmesi talebinin Fransa’dan gelişi, Almanya’nın buna karşı duruşu…

Tüm canlıların çevre ve yaşam hakkının politik tartışmalar arasında kaybolup gidişi…

Yazarın Önceki Makalesi Yazarın Sonraki Makalesi

	İmsak	06:47
	Güneş	08:18
	Öğle	13:10
	İkindi	15:31
	Akşam	17:52
	Yatsı	19:17

hafif yağmur

Takımlar	O	P
1. Galatasaray	33	77
2. Fenerbahçe	33	73
3. Trabzonspor	33	69
4. Beşiktaş	33	59
5. Göztepe	33	55
6. Başakşehir FK	33	54
7. Samsunspor	33	48
8. Çaykur Rizespor	33	40
9. Konyaspor	33	40
10. Alanyaspor	33	37
11. Kocaelispor	33	37
12. Gaziantep FK	33	37
13. Eyüpspor	33	32
14. Kasımpaşa	33	32
15. Gençlerbirliği	33	31
16. Antalyaspor	33	29
17. Fatih Karagümrük	33	27
18. Kayserispor	33	27

Takımlar	O	P
1. Erzurumspor FK	38	81
2. Amed SK	38	74
3. Esenler Erokspor	38	74
4. Çorum FK	38	71
5. Bodrum FK	38	64
6. Pendikspor	38	63
7. Keçiörengücü	38	60
8. Bandırmaspor	38	60
9. Manisa FK	38	55
10. Sivasspor	38	53
11. İstanbulspor	38	52
12. Sarıyer	38	52
13. Iğdır FK	38	50
14. Van Spor FK	38	49
15. Boluspor	38	48
16. Ümraniyespor	38	46
17. Serik Belediyespor	38	39
18. Sakaryaspor	38	34
19. Hatayspor	38	14
20. Adana Demirspor	38	6

Takımlar	O	P
1. Arsenal	36	79
2. Manchester City	36	77
3. Manchester United	36	65
4. Liverpool	36	59
5. Aston Villa	36	59
6. Bournemouth	36	55
7. Brighton & Hove Albion	36	53
8. Brentford	36	51
9. Chelsea	36	49
10. Everton	36	49
11. Fulham	36	48
12. Sunderland	36	48
13. Newcastle United	36	46
14. Leeds United	36	44
15. Crystal Palace	36	44
16. Nottingham Forest	36	43
17. Tottenham	36	38
18. West Ham United	36	36
19. Burnley	36	21
20. Wolverhampton	36	18

Takımlar	O	P
1. Barcelona	36	91
2. Real Madrid	35	77
3. Villarreal	36	69
4. Atletico Madrid	36	66
5. Real Betis	36	57
6. Celta Vigo	36	50
7. Getafe	36	48
8. Real Sociedad	35	44
9. Athletic Bilbao	36	44
10. Sevilla	36	43
11. Rayo Vallecano	35	43
12. Osasuna	36	42
13. Valencia	35	42
14. Espanyol	36	42
15. Deportivo Alaves	36	40
16. Elche	36	39
17. Mallorca	36	39
18. Levante	36	39
19. Girona	35	39
20. Real Oviedo	35	29