Uzmanlar uyardı: Ekran başında geçirilen süreye dikkat
Günlük yaşamı kolaylaştırmak amacıyla geliştirilen dijital teknolojiler, bilinçsiz kullanım nedeniyle ciddi bir halk sağlığı sorununa dönüşüyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, teknoloji bağımlılığının her yaştan bireyi etkileyen evrensel bir sorun haline geldiğini söyledi.
Yeşilay Haftası kapsamında değerlendirmelerde bulunan Kutlu, dijital teknolojilerin denetimsiz, sınırsız ve amaçsız kullanımının fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan yıkıcı sonuçlar doğurduğunu belirtti.
Farklı bağımlılık türleri var
Teknoloji bağımlılığının tek bir başlık altında toplanamayacağını vurgulayan Kutlu, problemli online kumar, online cinsellik, online alışveriş, dijital oyun ve sosyal medya bağımlılığının en yaygın türler arasında yer aldığını ifade etti.
Özellikle çocuk ve ergenlerde ekran süresinin kritik öneme sahip olduğunu belirten Kutlu, 2-6 yaş arası için günde 1 saatten fazla, 6-12 yaş arası için 1,5 saatten fazla, 12-18 yaş arası için ise 2,5 saatten fazla ekran kullanımının riskli kabul edildiğini kaydetti.
Yaşam kalitesini düşürüyor
Teknoloji bağımlılığının uyku bozukluğu, obezite, dikkat eksikliği ve öz bakım ihmali gibi fiziksel sorunlara yol açtığını dile getiren Kutlu, yalnızlaşma, gerçek ilişkilerden kopma ve hayal gücünün zayıflaması gibi sosyal sonuçlara da dikkat çekti.
Sosyal medya bağımlılığında “gelişmeleri kaçırma korkusu”nun belirleyici olduğunu ifade eden Kutlu, dijital oyunlarda ise rekabet ve şans faktörünün bağımlılığı pekiştirdiğini söyledi.
Bağımlılık dört aşamada gelişiyor
Kutlu’ya göre bağımlılık bir anda ortaya çıkmıyor. Süreç deneysel kullanım ile başlıyor. Ardından sosyal kullanım ve operasyonel kullanım evreleri geliyor. Son aşamada ise kişi, teknolojiyi bir amaç olmaksızın kontrolsüz şekilde kullanmaya başlıyor.
Cihazdan uzak kalındığında huzursuzluk, öfke ve uykusuzluk gibi yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkmasının önemli bir uyarı işareti olduğunu belirten Kutlu, günlük sorumlulukların aksatılmasının tabloyu ağırlaştırdığını kaydetti.
Dengeli kullanım mümkün
Teknolojiden tamamen uzaklaşmak yerine dengeli kullanımın hedeflenmesi gerektiğini ifade eden Kutlu, ekran sürelerine sınır koyulmasını, alternatif sosyal ve fiziksel aktivitelerin artırılmasını önerdi.
Gerekli durumlarda profesyonel destek alınması gerektiğini vurgulayan Kutlu, 12 yaş ve üzeri bireyler için ücretsiz hizmet sunan Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) üzerinden 115 hattı aracılığıyla destek alınabileceğini hatırlattı.
Uzmanlar, dijital dünyada bilinçli ve kontrollü kullanımın hem bireysel hem toplumsal sağlık açısından kritik olduğuna dikkat çekiyor.
| İmsak | 06:47 | ||
| Güneş | 08:18 | ||
| Öğle | 13:10 | ||
| İkindi | 15:31 | ||
| Akşam | 17:52 | ||
| Yatsı | 19:17 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Galatasaray |
33 | 77 |
2. Fenerbahçe |
33 | 73 |
3. Trabzonspor |
33 | 69 |
4. Beşiktaş |
33 | 59 |
5. Göztepe |
33 | 55 |
6. Başakşehir FK |
33 | 54 |
7. Samsunspor |
33 | 48 |
8. Çaykur Rizespor |
33 | 40 |
9. Konyaspor |
33 | 40 |
10. Alanyaspor |
33 | 37 |
11. Kocaelispor |
33 | 37 |
12. Gaziantep FK |
33 | 37 |
13. Eyüpspor |
33 | 32 |
14. Kasımpaşa |
33 | 32 |
15. Gençlerbirliği |
33 | 31 |
16. Antalyaspor |
33 | 29 |
17. Fatih Karagümrük |
33 | 27 |
18. Kayserispor |
33 | 27 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Erzurumspor FK |
38 | 81 |
2. Amed SK |
38 | 74 |
3. Esenler Erokspor |
38 | 74 |
4. Çorum FK |
38 | 71 |
5. Bodrum FK |
38 | 64 |
6. Pendikspor |
38 | 63 |
7. Keçiörengücü |
38 | 60 |
8. Bandırmaspor |
38 | 60 |
9. Manisa FK |
38 | 55 |
10. Sivasspor |
38 | 53 |
11. İstanbulspor |
38 | 52 |
12. Sarıyer |
38 | 52 |
13. Iğdır FK |
38 | 50 |
14. Van Spor FK |
38 | 49 |
15. Boluspor |
38 | 48 |
16. Ümraniyespor |
38 | 46 |
17. Serik Belediyespor |
38 | 39 |
18. Sakaryaspor |
38 | 34 |
19. Hatayspor |
38 | 14 |
20. Adana Demirspor |
38 | 6 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Arsenal |
36 | 79 |
2. Manchester City |
36 | 77 |
3. Manchester United |
36 | 65 |
4. Liverpool |
36 | 59 |
5. Aston Villa |
36 | 59 |
6. Bournemouth |
36 | 55 |
7. Brighton & Hove Albion |
36 | 53 |
8. Brentford |
36 | 51 |
9. Chelsea |
36 | 49 |
10. Everton |
36 | 49 |
11. Fulham |
36 | 48 |
12. Sunderland |
36 | 48 |
13. Newcastle United |
36 | 46 |
14. Leeds United |
36 | 44 |
15. Crystal Palace |
36 | 44 |
16. Nottingham Forest |
36 | 43 |
17. Tottenham |
36 | 38 |
18. West Ham United |
36 | 36 |
19. Burnley |
36 | 21 |
20. Wolverhampton |
36 | 18 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Barcelona |
36 | 91 |
2. Real Madrid |
35 | 77 |
3. Villarreal |
36 | 69 |
4. Atletico Madrid |
36 | 66 |
5. Real Betis |
36 | 57 |
6. Celta Vigo |
36 | 50 |
7. Getafe |
36 | 48 |
8. Real Sociedad |
35 | 44 |
9. Athletic Bilbao |
36 | 44 |
10. Sevilla |
36 | 43 |
11. Rayo Vallecano |
35 | 43 |
12. Osasuna |
36 | 42 |
13. Valencia |
35 | 42 |
14. Espanyol |
36 | 42 |
15. Deportivo Alaves |
36 | 40 |
16. Elche |
36 | 39 |
17. Mallorca |
36 | 39 |
18. Levante |
36 | 39 |
19. Girona |
35 | 39 |
20. Real Oviedo |
35 | 29 |
Galatasaray
Fenerbahçe
Trabzonspor
Beşiktaş
Göztepe
Başakşehir FK
Samsunspor
Çaykur Rizespor
Konyaspor
Alanyaspor
Kocaelispor
Gaziantep FK
Eyüpspor
Kasımpaşa
Gençlerbirliği
Antalyaspor
Fatih Karagümrük
Kayserispor
Erzurumspor FK
Amed SK
Esenler Erokspor
Çorum FK
Bodrum FK
Pendikspor
Keçiörengücü
Bandırmaspor
Manisa FK
Sivasspor
İstanbulspor
Sarıyer
Iğdır FK
Van Spor FK
Boluspor
Ümraniyespor
Sakaryaspor
Hatayspor
Adana Demirspor
Arsenal
Manchester City
Manchester United
Liverpool
Aston Villa
Bournemouth
Brighton & Hove Albion
Brentford
Chelsea
Everton
Fulham
Sunderland
Newcastle United
Leeds United
Crystal Palace
Nottingham Forest
Tottenham
West Ham United
Burnley
Wolverhampton
Barcelona
Real Madrid
Villarreal
Atletico Madrid
Real Betis
Celta Vigo
Getafe
Real Sociedad
Athletic Bilbao
Sevilla
Rayo Vallecano
Osasuna
Valencia
Espanyol
Deportivo Alaves
Elche
Mallorca
Levante
Girona
Real Oviedo