Bir Biyoçeşitlilik Hikâyesi: Bölüm 2

Çok kısık bir sesle konuşmaya başladı ağaç. Sonra sesi perde perde yükseldi:

“Ölüyoruz,” dedi. “Yavaş yavaş ölüyoruz. Üstelik sebebi biz değiliz.”

Gözleri doldu çocuğun. Bu kelime onu hep ürkütürdü. “Ne demek ölüyoruz? Sapasağlam karşımdasın işte. Hem arkadaşların da var…”

“Anlamıyorsun,” dedi ağaç. “Biz bir bütünüz. Tüm canlı yaşamı bir bütün. Biyoçeşitlilik çöküyor. Türler tehdit altında. Dünya’daki türlerin dörtte biri yok olma tehdidi altında. Kozalaklı ağaçlar, mercan resifleri, memeliler, kuşlar büyük ölçüde yok olacaklar yakın bir gelecekte. Daha başka türler de var yok olacaklar arasında. Onlar yok olunca biz fazla yaşayabilir miyiz sanıyorsun?”

Anlayamıyordu çocuk. “Mercan resifleriyle benim yaşantım arasında nasıl bir bağ olabilir ki?” diye sordu.

“Mercan resifleri Dünya’da en çok çeşitlilik barındıran ekosistemlerden biri. Biliyorsun, her ne kadar kayalık gibi görülseler de mercan polipi adı verilen canlıların oluşturduğu yapılardır bunlar. Okyanuslarda gördüğümüz o güzel renkli yapılar aslında hayvan grubuna giren binlerce mercana ev sahipliği yapıyor. Bu yapılar sadece mercanlara değil okyanuslardaki balıkların %25’ine de ev sahipliği yapıyor.”

“Mercan resifleri canlı mıymış?” diye gözlerini açtı çocuk.

Uzaklara bakıyordu ağacın gözleri. Belli ki mercan resiflerinin hayali bile ruhuna iyi geliyordu. Devam etti.

“O kadar çok tür yaşıyor ki o mercan resiflerinde!Bazıları onları okyanusların yağmur ormanları diye anıyor,” diye ilave etti. “Bu resiflerde balıklar ve diğer canlılar gıda, barınak, üreme ortamı buluyorlar. Yavrularını bu resiflerin kuytularında yetiştiriyorlar,” dedi.

“Bir belgeselde görmüştüm,” dedi çocuk. “Yerli insanlar okyanustan balık tutuyorlardı.”

“Mercan resifleri olmazsa o balıkların çoğu olmayacak,” dedi ağaç. “Milyonlarca insanın yaşamı tuttukları bu balığa, buradan elde ettikleri gelire bağlı. Yeni ilaçlar da yapılıyor bu resiflerle. Kıyı şeritlerini fırtınalardan, erozyondan ve denizlerden koruyorlar resifler. Kıyısal yerleşim alanlarını, tarım alanlarını denizden koruyorlar.”

“Anladım,” dedi çocuk. “O balıkları tutan insanlardan biri olmasam da belki o balığı yiyen veya o canlılardan elde edilen ilacı kullanan insan ben olabilirim. Okyanuslardaki yaşamın devamının tüm gezegen için önemli olduğunu söylemişti öğretmenimiz. Okyanuslardaki bitkiler ve planktonlar fotosentez yapıyorlarmış. Atmosferden aldıkları karbondioksiti oksijene ve karbona dönüştürüyor,karbonu bünyelerinde tutarken oksijeni bize sunuyorlarmış. Tıpkı ağaçlar gibi…”

Gülümsedi ağaç. Evet, çocuk anlıyordu.

“Mercan resifleri ölüyor mu? Okyanuslar ölüyor mu yani?” diye sordu çocuk.

“Okyanuslar kirleniyor. İklim değişiyor. Okyanus sularının sıcaklığı artıyor. Bir de okyanus suları asitleşmeye başlıyor. Bu değişiklikler, türlerin yaşamını güçleştiriyor, bazen imkânsız hale getiriyor. Bu yüzden ölüyor mercan resifleri ve okyanuslar.”

“Neden asitleşiyor okyanus suları?”

“Atmosferdeki karbondioksit miktarı bu kadar çok olunca, deniz suyunda daha fazla karbondioksit çözünmeye başlıyor. Karbondioksit deniz suyuyla birleştiğinde asit oluşturuyor. Okyanus suları asitleştiğinde canlı hayatı ve fotosentez tehlikeye giriyor.”

“Nasıl da bağlantılı! Ah şu karbondioksit!” diye hayıflandı çocuk.

“Öyle deme,” dedi ağaç. “Karbondioksitin bir suçu yok. Bizim ona da ihtiyacımız var. Ama insanlar o kadar çok karbondioksit ürettiler ki, gezegen bu kadarını taşıyamıyor artık. Her şeyin fazlası zarar, biliyorsun.”

“Yürüyelim mi? Sana göstermek istediğim bir şey var,” dedi ağaç.

Çocuk merakla ağacı takip etti.

*

Devamı haftaya…